{"book":"adl1182","page":66,"text":"(٤١)\nايتومنت یعنی هیرمند و هری واتی یعنی حوزه ارغنداب پایان شده و یا از دره\nکابل و غزنی موجی بدان طرف ها سر کشیده است یا از هر دو جانب. مقصد\nدر این است که اریائی های باختر به دو طرف هندوکش یکسان پراگنده شده\nو با مرور وقت تمام زوایای کشور را مملو ساختند این مهاجرت ها و جابجا شدن\nهای آنها را عموماً بین سال های ۱۹۰۰ و ۱۴۰۰ ق م قرار میدهند.\nریشه «آریا» در يك عده نامها :\nبا انتشار اریاها به دو طرفه هندوکش و استقرار آنها درین نقاط اسما و کلمات\nاصل آریا ئی در مورد رود خانه ها ، شهر ها ، قبائل وغیره بسیار استعمال\nشد، و بعضی های آن تا امروز از بین نرفته از آنجمله یکی خود کلمه «آریا» است\nآریا با تحریفات مختلفی که زادۀ مقتضیات نقاط مختلف است در يك عده نام های\nخاص نقاط کشور ما محافظه شد و این بجای خود دلیل بزرگی است که عمومیت این\nکلمه را درین سرزمین نشان میدهد و بطور مثال از چند نمونه ذکر میکنیم :\nهرویو Haroyu : نامی است که اوستا برای خطۀ شاداب وادی هریرود\nداده، درین کلمه ریشه قدیم (آریا) گنجانیده شده که از آن در\nمرور زمانه کلمات : هری ، اری ، آریا ، هرات بمیان آمده است.\nهراوی تی : این نام را اوستا به قطعۀ قشنگ ارغنداب داده این جا هم کلمه (هرا)\nریشه قدیم (آریا) را نمایندگی میکند. در کلمه اراکوزی که یونانی ها در مورد این\nمنطقه استعمال کرده اند ریشۀ قدیم شکل (ارا) بخود گرفته است و حتی اگر به دوره\nاشوری ها هم بالا برویم (ارا) در اسم «ارا کوتس» ، «ارا کوتی» دیده میشود.\nآریا کا Ariaka : شهری بود در ولایت مارجیان که باشندگان آنرا\n«آریا کی» Ariakai میگفتند و دیده میشود که در نام شهر و باشندگان آن کلمه\n(آریا) به شکل کامل خود موجود است.","chars":1439,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00066.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/66","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/66","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}