Page 417

(۳۹۲) بعد از آنکه ولایت باختر باستیلاى اسکندر در آمد آرته بازیوس Artabazus را در بکترا و ارچیلاس Archelaus را بايك عسكر محافظ در اورنوس مقرر داشته سپس در صدد حرکت بطرف شمال بسوى دریای اکسس و سوگدیانه شد. از باختر یا نه بطرف سوگديا نه. عبور از رود آمو: زمانیکه اسکندر در باختریا نه بود باو خبر دادند که سکاها کنار رود سیحون که یونانیان آنرا با رود تانائیس اشتباه کرده اند بكمك بسوس خواهند آمد. چون کارهای اسکندر در باختریا نه بانجام رسید و تهیهٔ سفر داشت قشون خود را برای تعقیب بسوس حرکت داد در خلال این احوال اربگیوس که بهرات برای دفع ساتی بارزانس رفته بود وارد شد و اسلحه و لباس او را که علامت فتح بود نزد اسکندر گذاشت. آریان گوید (۱): اسکندر بطرف اکسس (وخش، جیحون، آمویه) حرکت کرد. سرچشمهٔ این رود قفقازست (۲). و بزرگتر از رودهاییست که اسکندر در آسیا از آن گذشته بود. فقط رودهای هند از ین رود بزرگتر است این رود در نزدیکی گرگان ببحر کسپین میریزد (حالا بدریای ارال جاریست). وسیله برای گذشتن از ان نبود. عرض رودش استاد (قریباً ۱۱۰۰ متر) است عمق مجرایش از ین هم بیشتر و پر از سرمه ریگ میباشد، (این گفته آریان نسبت بعمق دریا اغراق است). جریانش بسیار تند است و خیلی مشکل میباشد که درینجا نمی توان پایه های در آب گذارد. چون چوب بدست نمی آمد نمیشد پلی روی این رود ساخت و اگر میخواستند از جای دیگر چوب بیاورند وقت گرانبها از دست میرفت. لذا بدین وسیله متشبث شدند، پوستهایی را که برای خیمهٔ سر بازان بکار می بردند از کاه و ساقه های خشك گیاهانبا شتند و درزهای آنرا محکم دوختند. بعد از ین پوستها را سر بازان بهم اتصال داده (۱) ص ۱٦٩٤ ایران باستان . (۲) مقصد پامیر است