Page 353

( ۳۲۸ ) کنند. ملت وعسکر ازهم فرق نداشت ملت عبارت از رزم اوران ورزم اوران عبارت از تودهٔ ملت بود وتنها اطفال وزنان و پیر مردان از مشاغل جنگی معاف بودند. ترتیب وصف آرائی مراعات میشد و پادشاه مملکت و شهزادگان مستقیماً قشون پهلوانان خودرا اداره میکردند و بجنگ سوق میدادند. در یشت ۱۳ فقره ۳۹ قشون به کلمه سپاه Spadha یاد شده و ازان کلمهٔ سپاه بمیان آمده که تا امروز در زبان دری معمول است. برای تفریق دسته های قشون بیرق و علایم معمول بود چنانچه کلمه «در فش» از کلمات اوستائی است و «گایگر» به این عقیده است که بیرقهای بلند بخدی که اوستا ذکر نموده یکی از علایم ممیزهٔ رشادت باختری ها را نیز نشان میدهد. همین قسم در اوستا ذکراست که فراواشی Fravashis «ژنی ارواح اجداد» هم دارای علامه و نشان مخصوص عسکری بود از روی مطالعاتی که مدقق فوق الذکر در اسلحهٔ آریایهای اوستائی نموده اظهار میکند که نسبت به سلاح دفاعی اسلحهٔ تعرضی آنها زیادتر بود. در عصر اوستائی هنوز مانند دورهٔ ویدی جنگ با عراده های جنگی در آریانا رواج داشت ولی بیشتر مخصوص شاهان و شهزادگان ونجبای قوم بود. مانند عصر ویدی هنوزهم دونفر جنگجو وعراده ران در يك عرادهٔ جنگی جای میگرفتند وفتح وشطارت وحتی حیات جنگجو بیشتر به قابلیت عراده ران منوط بود. ازین جهت با عراده ران نه به قسم نوکر بلکه بحیث رفیق رفتار میشد. زره وجوشن وپوشیدن آن در نبرد معمول بود. «میتھرا» رب النوع آفتاب که در جنگ ها ملت اوستائی آریائی ازو استعانت میخواستند بعنوان « صاحب زره طلائی » خوانده شده؛ از روی تشریحاتی که «وندیداد» راجع به يك عرادهٔ جنگی و پهلوان مربوطه آن میدهد معلوم میشود که رزم اوران کشور ما درین وقت زره، جوشن خود و چهاراینه و کمر بند وغیره را میشناختند زره از کلمه زراده Zradha