Page 283

(٢٥٨) که گشتاسب حامی زرتشتر که مرکز سلطنتش شهر بلخ بود غیر از گشتاسپ پدر داریوش پادشاه هخامنشی فارس است. اول این را باید متذکر شویم که زردشت و گشتاسپ اسمای عام هم میباشد و از جمله گشتاسپ هائی که گذشته یکی هم پدر داریوش شاه هخامنشی است بعضی ها در قطار اشتباهات دچار یکی دیگر هم شده و گشتاسپ پدر داریوش را حامی و معاصر زرتشتر میدانند حال آنکه این مسئله سراسر غلط و بکلی بی اساس است. پیشتر در اوایل این فصل متذکر شدیم که اوستا قطعاً هخامنشی ها را نمی شناسد و از هیچ کدام آن ها نام نگرفته و حتی در قسمت های جدید اوستا که در عصر پارتی و ساسانی یعنی بعد از ختم جلال هخامنشی ها جمع آوری شده باز هم اثری از هخامنشی ها نیست و باید هم نباشد زیرا از نقطه نظر زمان و مکان میان اوستا و هخامنشی ها فاصله زیاد است علاوه بر اینکه مابین عصر پدر داریوش و زرتشتر بلخی و ویشتاسپه (گشتاسپ) شاه باختر اقلاً ٥٠٠ سال فاصله است پادشاه نبودن پدر داریوش دلیل دیگری است که این قبیل مفکوره ها را از میان می بردارد. داریوش در کتیبه های خویش وقتی که از خود و پدر خود سخن میزند هیچگاه پدر خود را پادشاه نخوانده و پدرش گاهی سلطنت نکرده است و یشتاسپه پادشاه باختری حامی زرتشتر سپنتمان با تشریحاتی که دادیم یکی از پادشاهان خاندان اسپیه بلخی است که اوستا او را به عنوان "کی و یشتاسپه کبیر" یاد کرده است. زری ویری : زری ویری که در داستان ها و منابع جدید بنام "زریر" یاد شده برادر و یشتاسپه پادشاه باختر است. از روی اوستا معلوم نمیشود که او هم به سلطنت رسیده باشد. ولی بحیث پهلوان و مدافع مملکت چه در اوستا و چه در سائر منابع و چه در شاهنامه ها ذکر شده. در آبان یشت فقرهٔ ١١٢ و ١١٣ او هم مانند برادرش و یشتاسپه قربانی های بزرگ کنار رودخانه "دیتیا" (امو دریا)