Page 254

(۲۲۹) قوم نجیب خود را فراز کنگره های قصر «وارا» بلند کرد و «بخدیع سر یرام» «اردو و در فشان» شد (۱) صفت «اردو و درفشام» یعنی «دارای بیرق های بلند» را اوستا در تمام اراضی آریا نشین به «بخدی» داده و این صریح ترین شهادتی است که مرکزیت بخدی را ثابت میسازد و نشان میدهد که «بخدی زیبا دارای بیرق های بلند» پایتخت پادشاهان اولیۀ آریانا بود. (۲) اژهی دها کا (ضحاک) تعبیر واقعی این کلمه : در اوستا و مخصوصاً در یشتهائی که اسمای شاهان را متذکر میشود بعد از یما پادشاه «اژهی دها کا» می آید که گاهی به کلمۀ «مار» یاد شده و گاهی تنها «سه دهن» به او نسبت داده و خواهش او روی هم رفته این است که نسل بشر را از «هفت کشور» یعنی «هفت کشور» که جمشید بران سلطنت داشت بردارد. در بندهش و دیگر قسمت های اوستا بزبان پهلوی هم این مطالب تکرار شده و ادبیات فارسی از آن ضحاک و «ضحاک ماران» ساخته است. مدققین به استناد بعضی اشاره هائی که از خود اوستا و باز از بندهش پهلوی بدست آورده اند «اژهی دها کا» را پادشاه میدانند و احتمال زیاد میدهند که سلطنت یاما پادشاه در اثر حمله و جنگ های او سقوط نموده باشد. آبان یشت اوستا فقرۀ ۲۹ اژهی دها کارا از سر زمین «بوری Bawri» میداند. دار مستتر درین باره می نویسد که «بوری» عبارت از بابیلون است و چون در زبان زند حرفی برای ادا کردن مخرج (ل) وجود ندارد این کلمه با (ر) نوشته شده و مقصد از آن بابیلون است که در فارسی آنرا بابيلو Babilu هم گویند (۳) مشارالیه (۱) یعنی بلخ زیبا دارای بیرق های بلند گردید (۲) ماسپرو G. Maspero در تاریخ قدیم ملل شرقی صفت بیرق های بلند بخدی را در پاورقی ۷ صفحۀ ٥٥٨ «مرکز سلطنت» تعبیر نموده. (۳) صفحۀ ٣٧٥ جلد دوم زند اوستا ترجمۀ دار مستتر به فرانسوی.