Page 251

( ٢٢٦ ) یا پیشدادیان بلخی بود، این قصر احاطهٔ وسیعی داشت مربع و در هر حصهٔ آن در امتداد یکعده خیابان های معین قرار انتخاب و دستور بامایادشاه نجبای آریانا که از حیث تناسب اندام و زیبائی چهره و نیروی طبیعی و فضایل معنوی و اخلاقی سرآمد همه بودند و بحیث بهترین و زیباترین مردان و زنان جهان تلقی شده اند مسکن گرفته بودند و در اثر آبادی های ایشان دامنهٔ عمرانات اطراف قصر خیلی وسعت یافت چنانچه يك اسپ به دوش نهاد در يك سمت هم طول آبادی ها را پیموده نمیتوانست . پیشتر گفتیم که باماپادشاه بطرف قصر « وارا » نهر کشیده آب برد.موضوع بردن آب بطرف شهر بلخ یکی از موضوعاتی است که در داستان های ملی کشور ما قصه ها دارد و از ان جمله یکی قصهٔ کشیدن « هژده نهر » است که از آن خوبتر اطلاع دارید. در اطراف این نهر چمن زارها و چراگاهای وسیعی احداث شده بود که به شهادت خود اوستا علف آن تمامی نداشت و این موضوعی است که به چراگاهای صفحات باختر اشاره میکند. بهترین و لذیذ ترین میوه ها و خوشبوترین گلها و نباتات و قشنگ ترین پرندگان اشاره به باغ های مقبول و درختان پر میوه و انواع گل ها و نباتات این قصر و این شهر میکند پس از روی این همه بیانات صریح اوستا گفته میتوانیم که در اطراف قصر «وارا» از مجموع این همه آبادی ها و عمرانات و باغ ها و چمن ها شهر زیبا و معمور و قشنگ و بزرگ « بخدی » عرض وجود کرد چنانچه خود اوستا این شهر را به اسم و صفت « بخدیم سریرام » یعنی « بلخ زیبا » یاد کرده و ادبیات پهلوی آنرا « بخل باميك » (١) یعنی « بلخ درخشان » خوانده، مسعودی « بلخ الحسنا » گوید و عین این مطالب را دقیقی شاعر بلند پایهٔ بلخ بصورت « بلخ گزین » بر آورده است . (١) در ادبیات « بلخ بامی » هم آمده بامی درخشان معنی دارد و از کلمه زند « بامیه » مشتق شده .