Page 223

( ۱۹۸ ) در سینه ها و حافظه ها محفوظ بود خواه از روی پارچه های متفرق دیگر آنقدر مدارک و آثار کافی بدست آمد که ازان مجموعه ئی بسازند و نظام و قوانین حیاتی، مدنی تهذیبی قدیم باختر را تجدید نمایند. چون جمع کردن و تدوین اوستای نو هم شرحی دارد ذیلاً بصورت مختصر به آن میپردازیم: اولین کسیکه بخیال جمع آوری افتاد و لکش Volkash یا « ولخش » پارتی بود و چون در میان پارتی ها اقلا چهار نفر به این اسم سلطنت نموده اند مدققین جمع کننده اوستا معروفترین و لخش ها، ولجس اول را میدانند (۱) که معاصر « نرو Nero » امپراطور رم بود و در نیمه دوم قرن اول مسیحی سلطنت داشت. و لخش اول و برادرش تریدانس Tridates هر دو پیرو آئین زردشتی بودند و حتی «تریدانس» خودش موبد بزرگ بود و این نظریه را مکاتیبی ثابت میکند که بین نرو و این دو برادر تبادله شده است. بهر جهت اولین اقدام در جمع آوری کتاب اوستا از طرف و لخش پادشاه پارتی در ربع سوم قرن اول مسیحی بعمل آمد و این اوستا تا هر اندازه ئی که جمع شده بود تا ظهور ساسانیان باقی ماند. موسس سلالۀ ساسانی «اردشیر» چون پسر يك نفر کاهنی بود که بنام «بابك» در يك معبد «اناهیتا» در شهر استخر مجاوری میکرد در اثر توصیه پدر به جمع آوری اوستا اقدام نموده تنسار Tansar بزرگترین عالم وقت خود را امر داد که هیئتی تشکیل داده و به تعمیل این کار اقدام کند چنانچه تا اندازه زیاد درین راه صرف مساعی بکار برده و آنچه در عصر پارتی جمع شده بود مکمل تر ساخت. بعد از اردشیر پسرش شاپور اول ( ٢٤١ - ٢٧٢ ب م ) سومین شخصی است که در جمع آوری اوستا مجاهدت نمود. مشار الیه حکم داد تا بعضی مباحث علمی حکمتی ' ستاره شناسی ' فلسفی ' جغرافیائی را از کتب قدیمۀ هند (۱) قرار نظریه دار مستتر