Page 222

(۱۹۷) و سائر نقاط آریانا تقسیم شده بود و این نسخه ها در تمام دوره هائیکه اولادۀ دودمان اسپه باختری در آریانا حکمفر مائی داشتند همه جا بجای خود باقی و از گزند مصون بود . چون متعاقباً يك دورۀ پر هرج و مرج شروع شده آشوری ها مثل نینوس و سمیرامیس و سالمانسار دوم ، تیگت پیلسردوم خاك های ماد و فارس را زیروزبر کرده گزندشان تا باختر و حواشی غرب آریانا رسید و پس ازآن سیروس و داریوش هخامنشی به حملات شروع و هفت سال جنگ با پادشاهان مملکت ما نمودند. درین گیردارها که تقریباً از اواسط قرن ۹ قم تا موقع ظهور اسکندر در خاك های آسیائی دوام کرد، شیرازۀ زندگانی از هر نقطه در آریانا بهم خورده و در اثر جنگ های بیگانگان به معابد و آثار مذهبی خسارات مدهش رسید و کتب و آثار قلمی و منجمله نسخه های اوستای اصلی هم از بین رفت . شاهان هخامنشی بعد از تقریباً ۷ سال پیکار بالاخره غلبه یافتند. ایشان که باسطحه و تماس چندین قرنۀ سامی در عرق و خون و ثقافت رنگ سامی بخود گرفته بودند در اثر جنگ های مذکور مجدداً به کانون تهذیب صاف آریائی در آریانا تماس پیدا کرده و آئین اوستائی را برگزیدند و با خود به فارس بردند و از اختلاط آئین باختری اوستائی و موهومات قدیم سامی و بابلی مذهبی بین این هر دو بمیان آمد . درین گیرودار ها بعض نسخه های قیمتی اوستا هم از آریانا به فارس رفت چنانچه گويند يك نسخۀ آن همان اوستائی بود که اسکندر همرای «استخر» طعمۀ حریق ساخت و يك جلد دیگر آنرا از هر جائی که بدست آورد به یونان فرستاد . بهر حال چیز یکه مایه خوشی و مسرت است این است که با وجود این همه مصائب و بدبختی ها که در طی آن نسخه های اوستا پراکنده و نابود شد باز هم مقصد بیگانگان در امحای معارف و تهذیب و آئین قدیم باختر و کتاب اوستا بکلی برآورده نشد خواه از روی نسخۀ که به یونان فرستاده شده بود خواه از روی خاطراتیکه