Page 184

(١٥٩) با مرور زمانه ازهم سواسده اند چنانچه هر کدام ازین دو زبان بذات خود بصفت «باختری» یاد شده اند. علمای زبان شناسی با تحقیقاتی که درین زمینه نموده اند از نقطه نظر صوت اختلاف چندی بین زبان سرودهای ویدی و متن اوستا یافته اند که ذکر تفصیل آن اینجا امکان ندارد و مربوط به موضوعی که سر دست است متذکر میشویم که (س) سانسكريت ویدی در اوستا به (ه) تبدیل میشد و به این ترتیب «سوما» «هوما» شده است . اگر آنچه راجع به این مشروب در ریگ وید و اوستا ذکر شده بهم مقایسه شود معلوم میشود که پیش از جدائی و مهاجرت شاخه های آریائی هندی و فارسی از آریانا سوما یا هوما در اساطیر ومعتقدات وحیات اجتماعی عصری که این دو شاخه کتله مشترکی تشکیل میداد رول مهمی بازی نموده است. ریگ وید واوستا هرد و نسبت بماهیت و عنصر و مبداء و تركيب و خصایص ممیزه و دیگر صفات این مشروب هم زبان اند. هر دو میگویند که پرنده ئی دانه گیاه آنرا از آسمانها آورده است . هر دو متذکر میشود که این گیاه در قلل و دامنه های کوه ها و نقاط مرتفعه میروئید. قرار هر دو منبع واضح معلوم میشود که کوهای آریانای قدیم اختصاص به روئیدن و نشوونمای این گیاه داشت. در هر دو جا سوما «شاه گیاهان» خوانده شده در هر دو خواص صحی وصحت بخش آن بيك رنگ تذکار رفته در هر دو متذکر میشوند كه نوشیدن آن باعث طوالت دوره حیات بود. طریق ساختن آن در هرد و ماخذ یکسان ذکر شده هر دو منبع افسانه ها و داستان های مربوط به سوما وهو ما را يك قسم نقل میکنند. خلاصه تشابه بیان در دو ماخذ اولی قدیم آریانا به اندازه ئی زیاد است که میتوان معلومات یکی را هو به هو به دیگری تطبیق داد .