{"book":"adl1182","page":184,"text":"(١٥٩)\n\nبا مرور زمانه ازهم سواسده اند چنانچه هر کدام ازین دو زبان بذات خود\nبصفت «باختری» یاد شده اند. علمای زبان شناسی با تحقیقاتی که درین زمینه\nنموده اند از نقطه نظر صوت اختلاف چندی بین زبان سرودهای ویدی و متن\nاوستا یافته اند که ذکر تفصیل آن اینجا امکان ندارد و مربوط به موضوعی که\nسر دست است متذکر میشویم که (س) سانسكريت ویدی در اوستا به (ه) تبدیل\nمیشد و به این ترتیب «سوما» «هوما» شده است .\nاگر آنچه راجع به این مشروب در ریگ وید و اوستا ذکر شده بهم مقایسه\nشود معلوم میشود که پیش از جدائی و مهاجرت شاخه های آریائی هندی\nو فارسی از آریانا سوما یا هوما در اساطیر ومعتقدات وحیات اجتماعی عصری که\nاین دو شاخه کتله مشترکی تشکیل میداد رول مهمی بازی نموده است. ریگ وید\nواوستا هرد و نسبت بماهیت و عنصر و مبداء و تركيب و خصایص ممیزه و دیگر صفات\nاین مشروب هم زبان اند. هر دو میگویند که پرنده ئی دانه گیاه آنرا از آسمانها\nآورده است . هر دو متذکر میشود که این گیاه در قلل و دامنه های کوه ها و نقاط\nمرتفعه میروئید. قرار هر دو منبع واضح معلوم میشود که کوهای آریانای قدیم\nاختصاص به روئیدن و نشوونمای این گیاه داشت. در هر دو جا سوما «شاه گیاهان»\nخوانده شده در هر دو خواص صحی وصحت بخش آن بيك رنگ تذکار رفته\nدر هر دو متذکر میشوند كه نوشیدن آن باعث طوالت دوره حیات بود.\nطریق ساختن آن در هرد و ماخذ یکسان ذکر شده هر دو منبع افسانه ها\nو داستان های مربوط به سوما وهو ما را يك قسم نقل میکنند. خلاصه تشابه\nبیان در دو ماخذ اولی قدیم آریانا به اندازه ئی زیاد است که میتوان معلومات\nیکی را هو به هو به دیگری تطبیق داد .","chars":1389,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00184.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/184","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/184","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}