Page 41

(٢٤) از جمله اروپائیانیکه بیشتر در قسمت صنایع ظریفه شرق معلومات داشته و راجع به بهزاد نگارشاتی کرده اند میتوان اشخاص ذیل را نام برد: رنه گروسه فرانسوی، دکتور کنل آلمانی، موسیو هوارت فرانسوی معلم فارسی مدرسة السنة شرقی پاریس، موسیو بلوشه، کتابدار کتابخانه ملی پاریس و موسیو مارتن فرانسوی مارتن استاد بهزاد را چنین توصیف میکند : «اگر چه کمال الدین بهزاد در يك محیط دیگر و در يك عهد دیگر زیسته مگر باز هم مقام او از مقام نقاشان معروف فرنگ مانند «ژان فوکه» و مملنک Memling و غیره کمتر نمی باشد، استاد بهزاد که تقریباً در سنه ١٥٢٧ وفات یافته، در مملکت خود در نزد پادشاه وقت بسی مظهر الطاف وتحسین گردیده است. چنانیکه رفائیل در روم از طرف ایتالیائی ها مورد حرمت و پرستش واقع شده بود. بهزاد در وطن خود نیز محبوب القلوب بوده و در روز وفاتش حزن وتأثر صنعت شناسان ملت بدرجه بوده که نظیرش کمتر دیده شده است. تصویرهای قلمی بهزاد را میتوان در پهلوی تصویرهای فوکه، که در شانقلی است و تصویر های «کریمان» که در «وینز» است و یا در پهلوی نسخه خطی مشهور «رنه دانژو» که در کتابخانه امیرا طوری «وین» است گذاشت. اینکه آثار روحی استادان فرنگ ممکن است از بعضی جهات برای ما خوشتر و با قیمت تر باشند باین سبب است که ادراك موضوع و مفهوم آنها برای دماغ ما آسانتر وطرز نقشه و نگارش آنها با احساسات قلبی ما موافق و نزديك تراست وگرنه از نقطه نظر صنعتکاری و مخصوصاً از نقطه نظر تزئین در امتزاج و استعمال رنگها و نک مل عمل این میناتورها بعیضه نظیر آثار استادان مذکور بوده و بلکه بر آنها فایقند.»