Page 77

۷۲ اگر چه خوشحال خان شعر افغانی و فارسی را بکیفیت مگر شعر گوئی را بدمیدانست قوم ختک قبیله ایست که کثیر تعداد و بسرحد افغانستان و هندوستان مسکن و ماوا دارند- دیوان خوشحال خان که بحر زخار پند و نصائح و ضرب الامثال و جواهرنایاب است در حجم از کتاب دیوان حافظ بزرگتر می باشد که بطبع رسیده و در کتابخانه ملی وزارت موجود است، اگرچه در علوم و فنون مختلفه این شخص نامدار یکصد کتاب تصنیف کرده است اما الحال از تصنیف او یهمین دیوان و فضل نامه و فرخنامه و ریاض الحقیقه-و عیار دانش، ترجمه انوار سهیلی بمشکل میسر میشود-این بدیع افغان در اکثر علوم معقولات و منقولات علامه دهر گذشته- علاوه ازین در شجاعت و جوانمردی خان موصوف رستم وقت و در سخاوت حاتم دوران خود بود-خوشحال خان شصت و شش اولاد ۳۶ سی و شش فرزند نرینه و سی دختر داشت که از جمله فرزندان او سی و دو نفر بدرجه اعلی شاعر بودند اقوال او قریب بدرجه اعجاز رسیده است و اکثر از انها ضرب الامثال گشته اشعار افغانی او بمثل اشعار فارسی اش نیز بدرجه اعلی میباشد-خوف تطویل اجازت نمیدهد که اشعار او قدری نقل کرده شود تا هم بطور نمونه چهار شعر او در افغانی و فارسی معروض میدارم- وفاتش بعمر هشتاد و هشت سالگی در ۲۰ ربیع الاول سنه هزار و یکصد بوقوع انجامید-