Page 612

فتوحات اسلامی جلد ثانی (19) رسیدن تترها بدربند و شروان کار فرما شدند و چون این مملکت را دارای تنگی‌ها در بند را کوه با دیدن ازین پیش جرأت نکرده بیشتر در ان دیار توغل ننموده عودت نمودند و هنوز خوف ایشان در دل گرجیها جای گزین بود علاوه این ابن اثیر می‌گوید من از یکی از اکابر گرجستان که بجهت رسالت آمده بود شنیدم که میگفت اگر کسی بشما بگوید که تا تاره شکست خورده یا اسیر شده‌اند باور نکنید و اگر بگوید که ایشان کشند و تاراج کردند باور کنید چه اینها ابداً نمی‌ گریزند و ما یکروز از ایشان یک اسیر گرفته بودیم خود را از چهارپای خود انداخته و سر خود را بسنگ زده خود را کشت و خود را برای اسارت تسلیم ننمود . - رسیدن تترها در بند شروان و کار های شان - بعد از عودت از گرجستان تترها جانب دربند شروان رهسپار گردیده شهر شماخی را محاصره کرده جنگیدند و اهالی شهر پایداری نمودند تا اینکه تترها بذریعه نردبانها بدیوار صعود نمودند و بعضی می‌گویند که تترها شترها و گاوها و گوسفندها را با باقی مواد و نعش‌های مقتول خود و دشمن جمع کرده زیر دیوار شهر انداخته و بمانند تلی ساخته از روی آن به دیوار شهر صعود نمودند مردم این شهر را نیز صبر و تحمل نماند و تا اینکه این جثیه با متعفن و منهدم شده بلندی خود را از دست داده و سلطه تترها که بواسطه این نردبان بود از شهر کم شد لاکن تترها باز جنگ و حمله را متجدید نموده و تعب و ماندگی اهالی زیاده شد اخیر اتترها داخل شده قتل و تاراج عادتی خود را نمودند بعد از فراغت از شماخی اراده عبور دربند را نمودند لاکن عبور نتوانسته قاصدی جانب شروان شاه روانه نموده در خواست کردند که رسولی روانه کند تا در راه صلح قدمی گذاشته شود شروان شاه هم ده نفر برای رسالت بطرف تترها فرستاد تترها یکنفر آنها را کشته و یکنفر دیگر گفته که راه عبور را نشان دهید یا شما را بمانند رفیق شما بقتل می‌رسانیم رسول ها گفتند که دربند بسته ست و راه ندارد لاکن ما یک راه دیگری نشان میدهیم که عبور از ان نسبت بعبور از دربند آسان تر باشد و همان بود که تترها بذریعه همین رسولان زان راه عبور نموده دربند را پشت سر انداختند . ( کارهائی که تترها در آلان و قچاق نمودند) چون تا تارها دربند شروان را عبور نمودند در آن سوجه لان بوده با امت‌های زیاد امثال لان و لگز و بعضی طوایف ترک متصادف شده از مسلمین و کافرین لکز عده زیادی را تلف نموده بآلان رسیدند چون آنها قوم وسیعی بوده و هم از حمله تترها مسبوقی شده بودند با خود جمعیت زیادی را از قچاق ها بآورده بشدت در بند در بحر الخزر واقع و سمت مغرب آن کوه سر بطاق نواحی البسالان واقع است شماخی شهریست در ولایت و قصبه ایست از ولایت اران بجانب باکو از کوره های باب الابواب شمرده می شود . ۲ مصحح