Page 541

فتوحات اسلامی (۵۲۸) ذکر مصالحه با فرنگیان دوستان فرود افتاد و چشمهای دشمنان اشک ریختند و روز بیا قطع گردید و عالم تاریک شد و زمانه بتعزیت شد و اسلام را مصیبت گرفت مجلس های وی مجلس های آخرت بود سبب اینکه در مجلس خود یا عدل را بر پا نموده انتشار میداد یا سخن جهاد می نمود یا حدیث های پیغمبر صلی الله تعالی علیه و سلم می شنود یا کار نیک اختیار می نمود یا بصاحبان حاجات احسان میرسانید یا کارهای جان بر می آورد اقسام خوبی از وی بوجود می آمد و در پای عبادات بروی وی کشاده بود با آنکه شامل صفت های بزرگ بود و بسیار چابک و نیک اخلاق بود و حیا ر زیاد داشت و سخائی داشت که هیچ سخی بدان نمیرسید بسیار می بخشید و ببخشش خود نمیدید بلکه فضیلت گیرنده را اعتبار میداد مداماً تازه روی و صاحب تبسم بود سائل را نگاهی ردّ نمینمود و قلم رسیده را از درگاه باز نمیداشت گوینده را بخالی نمیداد و امید کننده را نومید نمیکرد بعض امیران از یک غزوه تخلف نموده همرا وی نرفته بود سبب نارفتی پرسید امیر گفت از قرضداری بغزوه آمده نتوانستم قرضخواهان ویرا خاسته حاضر کردند قرض ها را حساب کردند دوازده هزار طلا شد همه را بر ذمّه گرفته امیر را از دین خلاص فرمود تمامی غلامان و مقربان و امیران جمیعاً و لشکریان وی در اخلاق و سخا و کرم و صفتهای نیک با سلطان اقتدار داشته تماماً نیک اخلاق بودند یکی از زاهدان زمان زاهد تر و از عابدان وقت بیشتر عبادت می نمودند (عماد) منشی سلطان گفت دوات قلمدان من اندک نقره کوب بود روزی از روزها سلطان این انکار نمود طیبیته حمی بدست او عرض کردم امام ابا محمد جوینی در جواز اینچنین چیزها وجهی بیان کرده است سلطان این گفت رخصتهای شرعی کار کردن بتقوی منافات دارد بهتر آن است که پرهیز نمائی بعد از فرموده سلطان بدان دوات چیزی ننوشتم