Page 542

فتوحات اسلامی (٥٢٩) ذکر مصالحه با فرنگیان اوقات او تمام به تلاوت قران واوراد واذکار مصروف ومستغرق عبادت بود عملاً وعلماً قلباً ولسانا لذت و زینیت دنیا را ترک کرده محبت و بهجت آن را از دل خود برو کرده درین دنیا مانند اسیری بود ارز و نمیکرد ربائی خود را مگر بدار القرار در دوستی سماع حدیث نبوی علی قائله افضل الصلوة و السلام بحدی مشعوف بود که بین صفین محاربه خود را از سماع حدیث بی نصیب نمیکرد سبب این بود که برای وی گفته شده بود که یا مولننا تو در هر موضع سماع نمودی مگر در صف مقاتله جز و حدیث را حاضر کرد در حالیکه خود او بالشکری به پشت اسپان سواره گاهی میتند و گاهی می ایستادند گاهی سرای خود را فرو دکاهی بالا کرده سماع حدیث میکردند بر همین گرد مدار مت داشتند این امر سبب نصر عظیم و فتح مبین میگردید از اعظم دلاوران- قوی قلب شدید لبام بود ثبات بزرگ داشت که از هیچ چیز نمی ترسید تا ئیکه با جماعت اندک بالشکری فراوان فرنگ تقابل میشد با وجود یکه امداد فرنگیان متصل و لشکریان شان متوالی بود با اینهمه قوة نفس و صبر او در جهاد زیاده شده میرفت در محاربه عکا در یک شب زیاده بر هفتاد کشتی جنگی از فرنگ با مردان و اسلحه بمقابله او رسید که بعضی اتباع او جهاز جنگی دریائی را از وقت عصر تا بعد غروب شمرده و بر اخبر دادند قوة نفس و شجاعت و شهامت او زیاده تر گردید قاضی ابن شداد فرموده که چون مصالحه بین او و فرنگ منعقد گردید بعضی ملوک فرنگ که پیش وی سلطان نشسته بود در روز قطع مصالحه از وی پرسید که درین محاربه عده شما چه قدر بود گفت نچصد هزار گفتم چه قدر از شما ہلاک گردید گفت تقریباً صد هزار کشته گردید اما انچه بوت و غرق تلف گردیده این قدر بسیار بود که شمار آن را نمیدانم مگر بسوی بلاد خود اندکی باز گردیدند از خصلت وی رحمته الله علیه این بود که در وقت شدت جنگ میان دو صف گردش کرده صفوف لشکری را از میمنه به میسره گاهی ایشان را بتقدم و گاهی باتیاون امر میداد بدشمنان نزدیک شده با ایشان پهلو به پهلو میشد بمقتضی حال تدبیر میکرد وی ارحمتہ اللہ به تدبیر جنگ مهارت کامل بود هرگز دشمنان را بسیار و بزرگ نمی شمرد از کمال توکل که بر خدا جل شانه داشت و اعتماد او قوی بود کاهی در ایام مقابله کنار وی را رحمة الله علیه مرض عارض میشد و ازض مرض چیزی از لوازم او مزاحم نمی شد در ایام محار به عکا د کما بسیار از کریز اتو او را گرفته در مشت عارض شد که قدرت نشستن نداشت بر پهلوی خود تکیه