Page 341

فتوحات اسلامی ( ۳۲۸ ) حصه اول به دو صد و دو سال بود این تاریخ ابتدا انتظام ملک استقلال شان بود اما پیش از ان بري شان ملوک بود مگر امرشان منتظم و استقلال نداشتند بلکه گاهی مستقل گاهی تحت غیر خود بودند واگر ابتدا اصلی شان اعتبار کرده شود پیش از میلاد عیسی علیه السلام به پنج قرن بودند سخت اطاعت پادشاه یونان بعد از رفتن ملک یونان زیر طاعت قیصر رومیا زنده گانی میکردند ملک مستقل دران زمانها برای شان گمان نبود دیانت شان عبادت بتها بود که بصورت کوکب ساخته شده بود بعضی از دیانت شان قبل از دخول دین نصرانی تغییر نمود اند که عبادت شان مانند عبادت ہنود بت پرستی بود بعد از ان در سنه چهار صد و نود شش داخل نصرانیت شدند اول کسیکه در نصرانیت داخل شد ملک کلولیس بود. بعضی از ایشان بهیچ دینی متدین نشدند بلکه منکر بعثت انبیاء علیهم السلام و منکر صنایع بوده حال خود را می پوشیدند بیشتر شان ادعا مذهب کاتولیکی مینمود بسیاری از ایشان بمذهب پروتستانی بودند از پادشاهان مشهور فرانسه کار لویس کبیر مسمی به شار لمان در ترقی علوم عقلیه و فنون ادبیه و صناعیه که دولت شان اتساع بیابد و آوازه آن شایع و ذکر آن در عالم منتشر شود شاعی بود چهل و پنجسال در پادشاهی مکث نمود معاصر هارون الرشید بود بین او و هارون مکاتبات جاري بود هارون الرشید یکبار شطرنج قیمتی و ساعتی تلکی از مخترعات بلاد مشرق بوی هدیه فرستاد و هم انواع کثیره از تحفهای نورانی که در بلاد افرنکیه پیدا نمی شد فرستاد کلید های کنیسه که در بیت المقدس بود ہم نزدش تقدیم کرد عمال که از طرف هارون الرشید در بیت المقدس بود امر داد که زوار ہیکہ از بلاد فرانسه به زیارت می آیند ہمرائه انھا بہترین معامله رفتار کنند شار لمان مذکور در سنه هشتصد و چهارده عیسوی مطابق سنه یکصد نود و نه ہجری بعد از فوت ہارون الرشید فوت کرد اما عدد سكان زمین شان و شماره رعایا و عساکر و غیره از اموال و سلاح شان حاجت ذکر کردن نیست و هم انچه بین ایشان و باقی دول افرنج از محاربات و تغلب بعضی بر بعض واقع شده حاجت بیان نیست جنگ بین ایشان و انکلیز مقدار یکصد شانزده سال دوام کرد که گاهی غلبه از فرانسه و گاهی از انکلیز بود چنانچه ابتدا آن محاربه از سنه هزار و سیصد و سی و هفت مسیحیه مطابق سنه یکصد و سی و هشت هجری و آخر مصالحه محاربه سنه هزار چهار صد و پنجاد و سه مطابق سنه هشتصد و پنجاه و هفت این حکایت در تاریخ شان بطریق بسط بیان شده که آن را حرب صد ساله میگویند استیلاء فرانس بر جزایر افریقیه سنه هزار و دو صد پنجاه پشت