Page 339

فتوحات اسلامی (۳۲۶) استطراد بسیاری ازین تسمیه بد نمی برند لکن اکثری شان استنکاف میورزند چنانچه برایشان گفته شود که تو پروتستانی ابا نموده میگوید من پروتستانتیم مرکا تولیکیام اگرچه معترف به ریاست پاپا نباشد نیز بین این دو فرق خلا فات بشیار است اعظم اختلاف اینکه اقرار بریاست پاپا ندارند بلکه میگویند پاپا هم از جمله وسگا اساقفا ریاست اساقفه منحصره با پاپست بلکہ ریاست بین او و اساقفه قسطنطنیه و اسکندریه مشترک است یکی ازین اساقفه ثلاثه بر دیگری مزیت و فوقیت نیست اما کاتولیکهای اصلیه میگویند که ریاست مختص با پاپست - دیگر از جمله اختلاف شان بعضی پروتستان مخالف مکانیه اسلامیه اند در اعتقاد تثلیث چراکه ایشان در کتب اهل اسلام دلایل وحدانیت شان نظر کرده اقرار بصحت دلایل کرده بر وحدانیت حق تعالی معترف شده ام لکن بر رسالت سیدنا محمد صلی الله علیه وسلم معترف نشده و بر حالت عیسی علیہ السلام بچونکه عیسی علیہ السلام بنده ورسول خداست اقرار دارند در بقیه دیانت خود با نصاری متفقند. چون هموضع موضع بیان مخالفت بین پروتستان و کاتولیکسه بود چنان ذکر شد لکن تمامی پروتستان هم قایل بوحدانیت اللہ تعالی نیستند بلکہ مانند کاتولیکی قایل بتثلیثند از چنکه اقرار بریاست پاپا ندارند پروتستان اختلاف گفته میشوند بعد از ان تمامی فریقین در عبادات وحشر و عات مختلفه است باستان بسیار تمامی شان در یک امر اتفاق ندارند مگر در هر دعا که ہمہ آن را در مشرعیت دعا متفقند اما در نماز و روزه اختلاف بسیار دارند از انجمله که روزه کاتولیکی فرض و پروتستان سنت میدانند روزه مذکور در سالی چهل روز بفصل بهار که میجوز روزه باخر بهار تمام شود تعیین روز بین شان متفق علیه است لکن کثر کاتولیکی که اہل دیانت قویہ اند میگویند که روزه امساک از طعام و مشرب از طلوع آفتاب تا غروب در چهل روز اما پروتستان و بعضی کاتولیکیه میگویند که روزه امساک از انواع گوشت هاست غیر از گوشت تا تناول باقی اطعمه را جائز میدانند مگر انچه از حیوان پیدا شود مانند شیر وروغن هم تناول آن را جائز نمیدانند نان و حلوا و خمر و آب را در حالت روز تناول میکنند. دیگر فرق بین شان انیکه برایشان اولیاست که اعتقاد داشته در امورت خود وسیلہ می سازند لکن بین شان اختلاست در بعضی اولیا که بعضی اعتقاد دارند و بعضی منکرند و همچنین فرقه دیگر اولیا چرا که معتقد کاتولیکیست کسی از پروتستان بوی اخلاص ندارد در پروتستان فرقه ایست که ایشان الاغیه وفرقه ایست که اهل دیانت روسیه لارثودکس می نامند این نام