Page 338

فتوحات اسلامی (۳۲۵) استطراد بر مذهب کاتولیکی بودند تا در سنه مذکور دولت جمهوریه تختی به ریاست و می گردید امرا بانها همیشه در ترقی بود تا ئیکه سطوت دین و دنیای شان مربوط به بابا بود چنانچه برای شان ممالک وسیعه در زمین بود ریاست شان بدرجه بود که عزل و نصب ملوک آنها به مشیت آنها بود سطوت خود شان بر همه ملوک شان زیاده بود چنانچه باقی پادشاهان را یکتای هیچ بالای میدگر که بر کمال سلطنت و علو مقام شان دلالت کند اعتبار شان بجای رسید که در وقت سواری اکثر ملوک رکاب آنها را میگرفت اگر مجاریه ما درشان امر میکرد مخالفت نمی کردند اگر کسی از گفته شان تخلف کردی وی را زنده با تش می سوختند یکبار پیر که مطلب آمرزش به خدمت با با آمده بود حکم نمود که سه روز در ایام زمستان با می برهنه پیش وی قصر با با ایستاده شد یکدفعه ملک جرمانیا پیش وی با با آمده طلب غفران میکرد با با را خوش نیامده تاج او را به پا خود زد بعضی از مورخین متاخرین فرنگ گفته اند که جهالت آن عصر چنان چشم قبایل اکور نموده بود که خطا را در کیس وی متصور نمی کردند بر هر حکم شان مرعن و بر هر چه رای شان قرار گرفتی منقاد بودند گویا وی از طرف خدا نازل شده از هر عیب مبراست چون شوکت آنها باین درجه رسید در اروپا مملکت نماند مگر از افعال شان مضطرب و پادشاه نماند مگر از طمع شان بلرزه و تحت نماند مگر از قوتو آن بشورش ازین امر فتنه های بسیار تولید گردید کار بابا با اندک اندک تنزل کرد تا سنه هزار و هشتصد و هفتاد و یک مطابق هزار و دو صد و هشتاد و هشت هجری که مرتبه شان بالکلیه ساقط شد تا ئیکه ایتالیا را به پایتخت مملکت بابار امل کردند آنرا اخذ نمودند و برای کاتولیکه محض رئیس مقرر کردند مقرا و در کنیسه شد که در ید غیر ازین دیگر تصرف باقی نماند تا اینوقت امرشان همچنین باقی نماند احکام رعایا و انچه تعلق به سیاست و تدبیر ملکی داشته قوانین بفلرأی خود وضع نموده بر اهر نوع از کارها مجلس مخصوصه مترتب کردند همچنین کردند باقی دول اروپا اگرچه در نزد شان از انجمای کتب مقدمه احکام مدنه که تعلق به عبادت و معاملات ونکاح و غیره مدون و موجود بود بسیاری را ترک کرده بقوانین موسسه خود که در تثبیت ملک اقوامیدانستند رفتار میکردند بعد ازان ثلثانیه که مسمی به کاتولیکیه بودند بر مذهب کاتولیکی مستمر بودند تا قرن نهم چون منکرین ریاست با با بسیار شدند آن ها را برتستانه نامیده این تسمیه در نزد شان مانند تسمیه مبتد عین که خارج از مذهب اهل سنت و از اهل اسلام یکیا اهل اسلام مخالفین و مبتدعه می نامند این اصطلاح شان در قرن نهم هجری شایع شد این فرق بزرگ است بین دو طایفه نصاری با آنکه بر اشان لقب قبیح است ایشانرا امراء روم میگفتند