Page 999

شماره (اول) سال دوم هاتفى جامی و شعرای متأخرین (۳۳) سال ارمیدگی وانجماد دوباره این خشک سال شعر و ادب یک بهار نیکو و پردامنه عطاری را دربرگرفته است این عهد خوشرنگ درست همان دوره تیموریه هرات است که با یک فرجوانی و شوکت تمامی درخشیده و بتلافی آن روزگار غم و اندوه یک دوره آرام و پر نفاستی روی کار آورده است که صنایع نفیسه آنعهد هرات عزیز مارا تا امروز قشنگ ترین صحیفه از صحایف آسیا معرفی مینماید علاوه بر ارباب صنایع و صاحبان فن یکدسته شعرای زبردست و نامداری ظهور کرده اند که چراغ مرده شاعری مشرق را بعد از دو صد سال خاموشی دوباره برافروخته و دواوینی را که از سرتاسر آنها غیر از عجز و انکسار، درویشی و بی قیدی، رخاوت، وتنبل، انزوا و گوشه گیری دیگر نمایشی ندارد مکررا از ترکیبات شیرین لفظی و معنوی و پرورش افکار فلسفی و مبانی شور انگیز ادبی و نکات دقیق اخلاقی مملو نموده چنانچه آثار مولانا جامی و میرعلی شیر نوائی و سایر بزرگان این عهد خوبترین نمونه و صادق ترین شاهد مدعای ماست . و از همینجاست که سبک ملیح و بلیغ متأخرین شروع شده و در تمام مراکز و اقطار ادب فارسی از آخر قرن نهم تا وسط قرن دوازدهم یعنی قریب ۳ قرن جاری مانده است و درین سبك شعرای بزرگ و نامداری در هند و ایران و افغان از قبیل فغانی شیرازی، اهلی شیرازی، خواجه آصفی هروی، میرشاهی سبزواری، لسانی و شریف تبریزی، يحي لاهیجی، محتشم کاشی، ضمیری اصفهانی، وحشی بافقی، و مرزا قلی میلی، و خواجه حسن ثنائی، و ولی دشت بياضى، وصالحی، وقاضی نورالدین اصفهانی، و فهمی، و حاتم کاشی، و میرالهی قمی، و صبری ساوجی، و حضوری قمی، و روزبهان، وهلالی همدانی، عرفی شیرازی، آتشی قندهاری، هاشمی قندهاری، فیضی دکنی، رکنای مسیحی، شفائی، صائب تبریزی، طالب آملی، نظیری نیشاپوری، غزالی مشهدی، قدسی مشهدی، ناصرعلی سرهندی، حاذق هروی، ناظم هروي بالاخره كوكب فروزان این دوره بیدل عظیم آبادی و غالب دهلوی ظهور نموده اند که حقیقتاً گنجینه ادبیات فارسی بعد از مغل بوجود این اخترهای تابناك آسمان شعر و ادب غنای سرشار و توانگری معقولی بهم رسانده است پس یکی از ارکان بزرگ آن نهضت ادبی و درخشنده ترین ستاره قرن نهم هجری در هرات (افغانستان) هاتفى جامیست که بعد از خال بزرگوار خود مولانا عبدالرحمن جامی بهترین شاعر و بزرگترین سخنگوی قرن نهم هجری است اسمش ۴۴