Page 980

شماره : ( اول ) سال دوم مجله کابل ( ١٦ ) مثلا اعلی ترین فن همانست که قوت ارادی جبلی را بما تولید کند ، و ما را در کارزار حیات و مصاف زندگی برای ، مقابله ، طاقت مردانگی ابذال نماید ، جمله اثرات خواب آور که از حقیقت ، تعلیم گریز میدهند فی نفسه یک پیغام انحطاط و ممات است . ادبیات از «نقوش عالم افیون ، خورده باید مبرا باشد ، اصول « العلم للعلم » ایجاد زمانه تنزل است که در مقصد ما را از جذبه عمل و ذوق حیات محروم میسازد : » مقتبس مقاله اقبال از « نیوایرا » داستانهای غم و الم که از رشحات خامه عنبر شمامه اش رقم گرفته سخن آفرینی را بسحر بیانی مبدل میگرداند ، هر باب و عنوانش تفسیریست از آیات کارنامه های اسلاف و هر شعروی داغیست از محبت قومی که از قطرات خونین تراوش یافته صفحات تاریخ را یک حدیقه رنگین و یک مینو سواد نوبهار میسازد . اقبال عموماً در معارك حسن و عشق مذاق فلسفه را با چاشنی تصوف بهم آمیخته کاروان خودرا باقافله سالار زومی رح در کنار رکن باد و مصلی گامگشت میدهد. در علو تفکر و نزاکت تخیل «کلیم» و « بیدل » را بیاد می آورد ، در حسن تخاطب«بلبل شیراز» را زنده میسازد ، در مثالیه «غنی» را از کشمير و«صائب» را از اصفهان بر می انگیزد و پیمانه تغزل را مثل «خواجه حافظ » و «نظیری» سرشار مینماید و علاوه از محاسن شعری در فلسفه و تاریخ حیات اقوام و امم و جمله نکات حکمت و الهیات که موجب ترقی نوع بشر است باعلوم دینیه اسلامیه معلومات وسیع و جهان شمولی دارد . مطالعات کتب اروپائی حضراتش را مصور جذبات وحسیات نموده : چون در اطراف محاسن اصناف کلام او صاحب قلمان شرق وغرب تصانیف زیادی نوشته اند و نیز بر نمونه های اشعار فلسفی و تصوف ، طرزادا ، نزاکت زبان و سلاست بیان وعلو تخیل او چیزی نوشتن از قدرت خامه هم بیرون می بینم لذا شمه از ان احساس و نتایجی را که او در یک جامعه تولید نموده بر پیشگاه ناظرین معارف پرور اهدا مینمائیم . اقبال ملت را به نیش های قلمی خود از نواقص نفاق و بی مروتی که مایه نکبت و ادبار است آگاه ساخته ابواب پند و نصایح را گاه از زبان طبیعت و گاه از زبان طیور و گاه از زبان اجرام فلکی باز مینماید چنانچه حالت نکبت و فلاکت یک جهان ساکن وصامت را از زبان مه گیتی ١٦