Page 472

صفحه ( ٦ ) سال اول - مجله کابل شماره ( ٨ ) ودها خود نوکر سازد ، پس سیطره حق علم ودها است ، اگر امروز علم بهمه طبقات عام شود سیطره بدارندگان اخلاق راقیه ، باهل اقدام و ثبات ، بصاحبان جلادت وشجاعت محول میشود ، وسيطره ملك صاحبان عزم آهنین شده ، عزمیکه در دنیا چیزی مانع آن شده نمیتواند . باز مثالاً تماس بنکات دیگری مینمائیم که عبارت ازلغت وادب باشـد . اولین چیزیکه دراین راه ما باید خاطر نشان نمائیم این است که لغت برای مفاهمه ونقل دادن معانی است ، نه در حد ذات غايه ومقصود که اعتناً بلفظ نموده از جواهر معانی پروائی نه نمائیم . حالیا مر دمان بکلمات نظر انداخته از موضوع می برایند، بقالب اهتمام داده از قلب خبر ندارند ، بلکه ازین شیوه و همی برما استیلا یافته که هر کس قادر بسوادی گردید ، یاچند جمله مقفی از خود بافید ، و بدعوای صرف ونحوهم تازید، خود را محرر و نویسنده معین داشته ، واز ارباب حل وعقد و غور وخوض پنداشته ، گرچه مباحث از علم دقیق یا سیاست عمیق باشد خواه کار مهم اجتماع يافكر رزين اقتصاد ، سر جنبانده و قلم میراند وازین اكتفاً واستيفاً خود خبری هم ندارد که عالمی را غرقاب فنا میگرداند ! وحالانکة آنچه ذکر یافت محض فرع الفرع میباشد تا باصل کجا وکی رسیم ، و باید از ذهن نبریم که لغت بمنزله بوجود آورنده زندگی است ، والفاظ و عبارات در مقام تنازع للبقا است ، که اصلح شان ماندنی است ، وباز لغت تابع سیر احوالات ، واستكشافات واختراعات و استنباطات انسان است ، پس چگونه آن را جامد میخوانیم ، در صورتیکه خود به استکشاف و استنباط و اختراع نه پرداخته ایم ؟ لهذا ادب نیز باید بروح عصرى موافقت نماید ، بلی درست است که قدمای ادب برای ما نشاید مهیج و نماذج بدیع الصنعه گذاشته و رفته اند ، ولی ا گرما برانها اکتفا و اقتفا