Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه (٥٢) سال اول ـ مجله کابل شماره (٧)
اما شهر زرنج قدیمترین شهرهای سیستان است که در سمت یمین رود هلمند بنا، و بقول مورخین اسم اسکائی ها نخست روی او گذاشته شده، نویسنده گان كلاسيك او را بنام ذرنك شناخته، و آباد کردۀ پهلوان افسانه ملی سیستان رستم میدانند. یونانیان این شهر را درنك نامیدند و اعراب زرنج خواندند. شهر زرنج نه تنها در دورۀ قبل الاسلام دارای عظمت مقام بوده، بلکه در قرون وسطی نیز عمده ترین شهرهای سیستان بحساب میرفت. شاهان صفاری سیستان به ترقی و تعمیر روز افزون زرنج پرداخته کما فی السابق او را بپایه تختی سیستان گزیدند. خرابه های شهر زرنج را اکنون بین ناد علی وقریۀ زاهدان جهان آباد میتوان یافت. شهر فراه حالیه در ساحل یسار و جنوب فراه رود واقع است، در قرن دهم مسیحی بقول بارتولد شهر در هر دو طرف ساحل رود خانه آباد بود، و بقول فریه خرابه های جنوب رود خانه در درۀ کوه که بفاصلۀ نیم ساعت از شهر افتاده قدیمترین شهری است که بمدتی قبل از حمله اسکندر مقدونی معمور و آبادان گردیده است. شهر حالیه که به نمونۀ هرات آباد گردیده بمراتب ازان کوچکتر، و امروز سوای دیوارها و خاك ریزهای محیط شهر، آثاری ازو باقی نمانده است.
برجسته ترین خرابه های بلاد قدیمۀ سیستان از حیث عظمت، خرابه های شهر پیشاوران در شمال نیزار است که یادی از مجدد و جلال گذشته او میدهد. از جمله آثار جالب توجه هم قلعه طاق است در يك منزلی شهر زرنج، که کونولی Konolly سیاح قرن نوزده از و ذکر میکند، در قرن دهم میلادی طاق شهر کوچکی، و در قرن یازده قلعۀ مستحکمی بود که سلطان محمود غزنوی در سال ١٠٠٣ ع با زحمت زیاد او را اشغال نمود، طاق در انوقت محاط بهفت بارو
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.