{"book":"adl0986","page":450,"text":"صفحه (٥٢) سال اول ـ مجله کابل شماره (٧)\n\nاما شهر زرنج قدیمترین شهرهای سیستان است که در سمت یمین رود هلمند بنا، و بقول مورخین اسم اسکائی ها نخست روی او گذاشته شده، نویسنده گان كلاسيك او را بنام ذرنك شناخته، و آباد کردۀ پهلوان افسانه ملی سیستان رستم میدانند. یونانیان این شهر را درنك نامیدند و اعراب زرنج خواندند. شهر زرنج نه تنها در دورۀ قبل الاسلام دارای عظمت مقام بوده، بلکه در قرون وسطی نیز عمده ترین شهرهای سیستان بحساب میرفت. شاهان صفاری سیستان به ترقی و تعمیر روز افزون زرنج پرداخته کما فی السابق او را بپایه تختی سیستان گزیدند. خرابه های شهر زرنج را اکنون بین ناد علی وقریۀ زاهدان جهان آباد میتوان یافت. شهر فراه حالیه در ساحل یسار و جنوب فراه رود واقع است، در قرن دهم مسیحی بقول بارتولد شهر در هر دو طرف ساحل رود خانه آباد بود، و بقول فریه خرابه های جنوب رود خانه در درۀ کوه که بفاصلۀ نیم ساعت از شهر افتاده قدیمترین شهری است که بمدتی قبل از حمله اسکندر مقدونی معمور و آبادان گردیده است. شهر حالیه که به نمونۀ هرات آباد گردیده بمراتب ازان کوچکتر، و امروز سوای دیوارها و خاك ریزهای محیط شهر، آثاری ازو باقی نمانده است.\nبرجسته ترین خرابه های بلاد قدیمۀ سیستان از حیث عظمت، خرابه های شهر پیشاوران در شمال نیزار است که یادی از مجدد و جلال گذشته او میدهد. از جمله آثار جالب توجه هم قلعه طاق است در يك منزلی شهر زرنج، که کونولی Konolly سیاح قرن نوزده از و ذکر میکند، در قرن دهم میلادی طاق شهر کوچکی، و در قرن یازده قلعۀ مستحکمی بود که سلطان محمود غزنوی در سال ١٠٠٣ ع با زحمت زیاد او را اشغال نمود، طاق در انوقت محاط بهفت بارو","chars":1426,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00450.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/450","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/450","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}