Page image — the source of record
Machine transcription
صفحۀ (٢٩) سال اول - مجلۀ کابل شمارۀ (٦)
و جغرافیه، نجوم و هیئت و ریاضیات و دیگر علوم هندوستان را یاد گرفت و از آن رو «كتاب الهند» را در زمان سلطان محمود به اتمام رسانید (١) .
ابوریحان بیرونی تصانیف زیادی دارد اما امروز تمام تصنیفاتش قرار فهرست خودش هم پیدا نیست در علوم مختلفه احاطه تمامی داشت - چنانچه امروز هم «قانون مسعودی» که در علم هیئت است از مهمترین تصانیف دنیا بشمار میرود (٢) و «آثار الباقیه عن قرون الخالیه» (٣) حامل تاریخ علم اقوام قدیمه است که در سنه ٣٩٠ هـ بنام ابوقابوس بن وشمگیر تصنیف نموده «كتاب الهند (٤)» از تاریخ اهل هنود واز عام وفن هندوستان بحث میراند «کتاب التفهیم فی صناعت التنجیم» (٥) در علم هندسه و نجوم است ـ «کتاب لارشاد فی احکام النجوم» این کتاب هم چنانکه از نامش ظاهر میشود در مبادی علم نجوم نوشته دگر «كتاب الجماهر فی الزوائر» «مقالید الهیئت» در علم هیئت «العجائب الطبيعه» و علاوۀ اینان تقریباً بیست کتاب (٦) سنکرت را
(بقیۀ حاشیۀ صفحۀ ٢٨)
بعدها الواو وفي آخرها نون هذه النسبة الى خارج خوارزم فان بها من يكون من خارج البلد ولا يكون من نفسها يقاله «فلان بيرونى است» ويقال بلغتهم ان يشترك است و المشهور بهذا النسبة ابوریحان المنجم البيرونى »
(١) دیباچۀ آثار الباقیه از ایدروو سیخاو E,Seikhao تاریخ الیت جلد ٢ بروکلمن جلد ١ صفحۀ ٤٧٥ .
(٢) در جملۀ تصانیف علم هیئت هر چه که نوشته شده این تصنیف از همه بهتر و مکمل تر است .
(٣) به اهتمام ایدور دسخاؤ طبع و نشر شده است .
(٤) ایضاً هم ایدور دسخاؤ طبع و نشر کرده است .
(٥) این کتاب را البیرونی باسم ریحانه بنت الحسن که دختر يك امير مشهور خوارزم بود تالیف نموده ذوق علمی و قدردانی نسوان اسلام آن ایام را یاد میدهد (دیباچۀ آثار الباقیه ایدور دسخاؤ)
(٦) امروز اکثر این تراجم کمیاب و ناپیداست .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.