{"book":"adl0986","page":353,"text":"صفحۀ (٢٩) سال اول - مجلۀ کابل شمارۀ (٦)\n\nو جغرافیه، نجوم و هیئت و ریاضیات و دیگر علوم هندوستان را یاد گرفت و از آن رو «كتاب الهند» را در زمان سلطان محمود به اتمام رسانید (١) .\nابوریحان بیرونی تصانیف زیادی دارد اما امروز تمام تصنیفاتش قرار فهرست خودش هم پیدا نیست در علوم مختلفه احاطه تمامی داشت - چنانچه امروز هم «قانون مسعودی» که در علم هیئت است از مهمترین تصانیف دنیا بشمار میرود (٢) و «آثار الباقیه عن قرون الخالیه» (٣) حامل تاریخ علم اقوام قدیمه است که در سنه ٣٩٠ هـ بنام ابوقابوس بن وشمگیر تصنیف نموده «كتاب الهند (٤)» از تاریخ اهل هنود واز عام وفن هندوستان بحث میراند «کتاب التفهیم فی صناعت التنجیم» (٥) در علم هندسه و نجوم است ـ «کتاب لارشاد فی احکام النجوم» این کتاب هم چنانکه از نامش ظاهر میشود در مبادی علم نجوم نوشته دگر «كتاب الجماهر فی الزوائر» «مقالید الهیئت» در علم هیئت «العجائب الطبيعه» و علاوۀ اینان تقریباً بیست کتاب (٦) سنکرت را\n(بقیۀ حاشیۀ صفحۀ ٢٨)\nبعدها الواو وفي آخرها نون هذه النسبة الى خارج خوارزم فان بها من يكون من خارج البلد ولا يكون من نفسها يقاله «فلان بيرونى است» ويقال بلغتهم ان يشترك است و المشهور بهذا النسبة ابوریحان المنجم البيرونى »\n(١) دیباچۀ آثار الباقیه از ایدروو سیخاو E,Seikhao تاریخ الیت جلد ٢ بروکلمن جلد ١ صفحۀ ٤٧٥ .\n(٢) در جملۀ تصانیف علم هیئت هر چه که نوشته شده این تصنیف از همه بهتر و مکمل تر است .\n(٣) به اهتمام ایدور دسخاؤ طبع و نشر شده است .\n(٤) ایضاً هم ایدور دسخاؤ طبع و نشر کرده است .\n(٥) این کتاب را البیرونی باسم ریحانه بنت الحسن که دختر يك امير مشهور خوارزم بود تالیف نموده ذوق علمی و قدردانی نسوان اسلام آن ایام را یاد میدهد (دیباچۀ آثار الباقیه ایدور دسخاؤ)\n(٦) امروز اکثر این تراجم کمیاب و ناپیداست .","chars":1560,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00353.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/353","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/353","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}