Page 330

صفحه ( ٦ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٦ ) ارزانی فرموده است مثل تلسکوب ها ( دور بین ها ) وميكروسكوب ها ( آلات معاینه اجرام وذرات ) که معاونت شان در بسیاری از انکشافات غرایب مافوق التصور را مدرك قرار میدهد ولی باستعمال آنها هیچگاه نمیتوانیم که از قیمت استعمال بینش چشم خود بکاهیم و یا صرف نظر کنیم ، ذرایع طبیعی و حقیقی علم وعرفان کتب نی بلکه حیات ، تجارب ، احساسات واعمال است ، وقتیکه يك شخص با اینها ابتدا میکند کتب خلاهای بزرگی را املا ، اغلاط زیادی را اصلاح ونقايص هنگفتی را اصلاح کرده می تواند ولی بدون تجربۀ حیاتی در کار کردن ، کتب ، مثل باران و نیر حیات بخش شمس تابان است که برزمین خاره تصادف میکند . از بحر بزرگ علم گر قطرۀ آب در کام هر آنکه ریخت گردد سیراب لذت برد از علم وفن آنشخص که او گر قلب وی از علم لدن شد سیراب هیچ شبهه نیست که این امر بيك طرز قدری شاعرانه ایضاح شده ، ولی اگر دران توغل شود معانی و حقایق بزرگی منکشف میگردد ، همچنانکه کتابی راجع بعلم معدنيات بشخصی که هیچگاه یکی از معدنیات را ندیده باشد ، معلومات علمی و حقیقی داده نمیتواند ، و شهکاریهای ادبی و پارچه های قیمتدار شاعری طالب بی خبر از حیات و معاشرت را درس نمیدهد ، همچنان دروس موسیقی شخص عاری از تجارب آوازهای شیرین را موسیقه شناس ساخته نمیتواند و کتب آسمانی کسی را که صمیمیت روحانی وطهارت حیاتی نداشته باشد هدایت نمیکند تمام معلومات و اطلاعاتی علمی که از کتب حاصل میشود بصورت غیر مستقیم و بواسطه انعکاس خواهد بود ، تعليم حقيقى از يك ريشۀ زنده در روح حساس و باعاطفه تراوش میکند و هر چیز برا