Page 3060

( صفحة ١٤٢ ) کابل ( شمارهٔ چهارم و پنجم ) و من مترجم میگویم که این اخبار شارح به بیضه ساختن تا نوشتن دیباچه بود و زیاده ازان سبب بعضی از مشاغل اتفاق نیفتاد . چنانچه ساختن شرح زلالی و شرح خواجه حافظ و درس کتب ریاضی این حقیر فقیر خواست که تا این محنت ضائع نشود جرأت در نوشتن بیضه نمود والا چه نسبت خاك را باعالم پاك . . . . . » محمد علی ریاضی آخرین شخصی است از نسل احمد معمار که ما او را شناخته و بشرح حال او پرداختم ترجمهٔ این خانواده هم که اقلاً يك قرن ونیم در لاهور و دهلی خدمات معماری وهندسه و ریاضی را انجام داده اند بنام او خاتمه پذیرفت . پس ازین تفصیل و توضیح حیثیت این خانواده بی مناسب نیست که مثنوی لطف الله را که دران از خانواده یعنی از پدر و برادران و شخص خود شرحی نموده مسلسلاً بنویسیم تا همگنان را بر صدق بیان او وثوقی حاصل شده در اصل معمار و مهندس عمارتهای تاج ولعل قلعه ترددی باقی نماند : — شاه جهان داور گیتی ستان روشنی دودهٔ صاحب قران عرش برین قبهٔ خرگاه اوست رشك فلك سدهٔ درگاه اوست احمد معمار که در فن خویش سرقدم از اهل هنر بود پیش واقف تحریر و مقالات آن آلهٔ اشکال و حوالات آن حال کواکب شده معلوم او سر مجسطی شده مفهوم او از طرف داور گیتی جناب نادر عصر آمده او را خطاب بود عمارت گر آن پادشاه داشت درا نحضرت فرخنده راه آگره چوشد مضرب رایات شاه بسکه برو بود عنایات شاه کرد بحكم شهٔ کشور کشا روضهٔ ممتاز محل را بنا باز بحکم شهٔ انجم سپاه شاه جهان داور گیتی پناه قلعهٔ دهلی که ندارد نظیر کرد بنا احمد روشن ضمیر این دو عمارت که بیان کرده ایم در صفتش خامه روان کرده ایم يك هنر از گنج هنرهای اوست يك گهر از کان گهرهای اوست چون نبود عالم فانی مقر کرد سوی عالم باقی سفر پس سه پسر ماند زمرد سترگ زان سه عطاء الله رشیدی بزرگ نادر عصر خود و مشهور شهر عالم و علامه و دانای دهر مرد هنر پرور و استاد فن فاضل و دانشور و حبر زمن مخزن علم آمده تالیف او گنج هنر هاست تصانیف او نثروی از آب روان پاکتر نظم خوشش غیرت سلك گهر ٤٤٢