{"book":"adl0986","page":3060,"text":"( صفحة ١٤٢ )\nکابل\n( شمارهٔ چهارم و پنجم )\n\nو من مترجم میگویم که این اخبار شارح به بیضه ساختن تا نوشتن دیباچه بود و زیاده ازان سبب\nبعضی از مشاغل اتفاق نیفتاد . چنانچه ساختن شرح زلالی و شرح خواجه حافظ و درس کتب ریاضی\nاین حقیر فقیر خواست که تا این محنت ضائع نشود جرأت در نوشتن بیضه نمود والا چه نسبت خاك را\nباعالم پاك . . . . . »\n\nمحمد علی ریاضی آخرین شخصی است از نسل احمد معمار که ما او را شناخته و بشرح حال او پرداختم\nترجمهٔ این خانواده هم که اقلاً يك قرن ونیم در لاهور و دهلی خدمات معماری وهندسه و ریاضی را\nانجام داده اند بنام او خاتمه پذیرفت .\n\nپس ازین تفصیل و توضیح حیثیت این خانواده بی مناسب نیست که مثنوی لطف الله را که دران\nاز خانواده یعنی از پدر و برادران و شخص خود شرحی نموده مسلسلاً بنویسیم تا همگنان را بر صدق\nبیان او وثوقی حاصل شده در اصل معمار و مهندس عمارتهای تاج ولعل قلعه ترددی باقی نماند : —\n\nشاه جهان داور گیتی ستان\nروشنی دودهٔ صاحب قران\nعرش برین قبهٔ خرگاه اوست\nرشك فلك سدهٔ درگاه اوست\nاحمد معمار که در فن خویش\nسرقدم از اهل هنر بود پیش\nواقف تحریر و مقالات آن\nآلهٔ اشکال و حوالات آن\nحال کواکب شده معلوم او\nسر مجسطی شده مفهوم او\nاز طرف داور گیتی جناب\nنادر عصر آمده او را خطاب\nبود عمارت گر آن پادشاه\nداشت درا نحضرت فرخنده راه\nآگره چوشد مضرب رایات شاه\nبسکه برو بود عنایات شاه\nکرد بحكم شهٔ کشور کشا\nروضهٔ ممتاز محل را بنا\nباز بحکم شهٔ انجم سپاه\nشاه جهان داور گیتی پناه\nقلعهٔ دهلی که ندارد نظیر\nکرد بنا احمد روشن ضمیر\nاین دو عمارت که بیان کرده ایم\nدر صفتش خامه روان کرده ایم\nيك هنر از گنج هنرهای اوست\nيك گهر از کان گهرهای اوست\nچون نبود عالم فانی مقر\nکرد سوی عالم باقی سفر\nپس سه پسر ماند زمرد سترگ\nزان سه عطاء الله رشیدی بزرگ\nنادر عصر خود و مشهور شهر\nعالم و علامه و دانای دهر\nمرد هنر پرور و استاد فن\nفاضل و دانشور و حبر زمن\nمخزن علم آمده تالیف او\nگنج هنر هاست تصانیف او\nنثروی از آب روان پاکتر\nنظم خوشش غیرت سلك گهر\n\n٤٤٢","chars":1729,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03060.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3060","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3060","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}