Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ۱۱۱ )
معمار تاج محل ولعل قلعه
( سال ششم )
نادره کار بسر کاری غیرت خان صوبه دار آنجا وصاحب اهتمام این کار مطابق طرحی بدیع ونقشی
تازه که بهیچ وجه نظیر آن در شش جهت دنیا بنظر نظار گیان نیامده بود رنگ ریخته »
( جلد سوم ص ۳۸ کلکته ) در کتابخانه مدرسه دیوبند ، نسخه خطی بنام تاریخ شاه جهان نمره
١٣٤٢ موجود است یکباب آن که چند صفحه می شود عنوانش قلعه شاه جهان آباد میباشد در این
باب از تعمیر شاه جهان آباد وباغ شاله مار بحث رانده واز ان رشته است عبارۀ ذیل :-
بحکم اشرف بعد از پنج ساعت از شب جمعه بیست و پنجم ذی الحجه مطابق اردی بهشت سال دوازدهم
از جلوس شاه جهانی موا فق سنة هزار و چهل هشت هجری که مختار دانشوران انجم و افلاك بود استاد
احمد و استاد حامد که معماران ماهر بودند و در کار عمارت سر آمد بسر کاری غیرت خان برادر زاده عبدالله خان
فیروز جنگ که نظم صوبه دهلی واهتمام تاسیس عمارت مذکور با ومفوض شد مطابق طرحی که در پیشکاه
خلافت مقرر گشته بود .....
در يك از مجموعه (۱) کهنه و ناقصی که عبار تست از مکا تبات امرای عهد شاه جهان مکتوبی است بنام
نواب جعفر خان که دران مکتوب راجع به تعمیر ( سرای باغ ) وقلعۀ حسن ابدال چیزی نگاشته آمده
و ضمناً از استاد احمد معمار بعبارت ذیل ذکر شده :-
« ....... بدرگاه سلاطین سجده گاه معروض داشته حقیقت حسن سلوك و كار دانی محمد مومن
مذکور واستاد احمد معمار که در طراحی و وقوف کار عمارت و معامله شناسی استعداد تمام و دستی بکمال دارد»
عمدة الملك نواب جعفر خان بعد ازطی منا صب مختلفه در سنه ١٩ جلوس شاه جهانی مطابق
١٠٥٥ ه نائب الحكومة پنجاب و در ٢١ جلوس شاهجهانی مطابق ١٠٥٧ وزیر شاهجهان گردیدودر ١٠٧٤
وزیر عالم گیر مقرر شد و در ١٠٨١ه رخت بسرای دیگر کشید . غالبا این مکتوب در عهد نائب الحکومگی
ياوزارت او بنامش تحریر یافته چه در آتی معلوم میشود که در ١٠٥٩ یعنی دو سال بعد استاد احمد وفات یافته .
سرسید مرحوم در آثار الصنادید خود نیز از استاد احمد و حامد به عباره ذیل ذکر نموده : -
و اینها در فن خود بی نظیر و درهند سه و هیئت ثانی اقلید س ورشك ار شمیدس بوده اند .
بهر حال از اسناد فوق ظاهر میشود که استاد احمد در عهد شاه جهان « سرآمد معماران نادره
کار بوده » و در نقشه ورسم عمارتها و سائر کار تعمیر کمال دستگاه داشته
راجع باحوال تاج محل در حکومت انگلیس رسالۀ بز بان فارسی در آگره تالیف شده که مؤلف
آن معلوم نیست . نسخه های خطی آن عموماً یافت میشود این رسا له باشرح حال هر عمارت تصویر
آن راهم دارد . در آغاز وفات ممتاز محل را افسانه نما نگاشته بعد بشرح تاج محل پرداخته جزئیات
(۱) این مجموعه مال مولوی غلام علی صاحب چغنائی است . ونظر بمقالۀ محمد عبدالله چغتائی در سالنامۀ
١٩٣٤ م کاروان لاهور مال خود اوست .
٤١١
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.