{"book":"adl0986","page":3021,"text":"( صفحه ۱۱۱ )\nمعمار تاج محل ولعل قلعه\n( سال ششم )\nنادره کار بسر کاری غیرت خان صوبه دار آنجا وصاحب اهتمام این کار مطابق طرحی بدیع ونقشی\nتازه که بهیچ وجه نظیر آن در شش جهت دنیا بنظر نظار گیان نیامده بود رنگ ریخته »\n( جلد سوم ص ۳۸ کلکته ) در کتابخانه مدرسه دیوبند ، نسخه خطی بنام تاریخ شاه جهان نمره\n١٣٤٢ موجود است یکباب آن که چند صفحه می شود عنوانش قلعه شاه جهان آباد میباشد در این\nباب از تعمیر شاه جهان آباد وباغ شاله مار بحث رانده واز ان رشته است عبارۀ ذیل :-\nبحکم اشرف بعد از پنج ساعت از شب جمعه بیست و پنجم ذی الحجه مطابق اردی بهشت سال دوازدهم\nاز جلوس شاه جهانی موا فق سنة هزار و چهل هشت هجری که مختار دانشوران انجم و افلاك بود استاد\nاحمد و استاد حامد که معماران ماهر بودند و در کار عمارت سر آمد بسر کاری غیرت خان برادر زاده عبدالله خان\nفیروز جنگ که نظم صوبه دهلی واهتمام تاسیس عمارت مذکور با ومفوض شد مطابق طرحی که در پیشکاه\nخلافت مقرر گشته بود .....\nدر يك از مجموعه (۱) کهنه و ناقصی که عبار تست از مکا تبات امرای عهد شاه جهان مکتوبی است بنام\nنواب جعفر خان که دران مکتوب راجع به تعمیر ( سرای باغ ) وقلعۀ حسن ابدال چیزی نگاشته آمده\nو ضمناً از استاد احمد معمار بعبارت ذیل ذکر شده :-\n« ....... بدرگاه سلاطین سجده گاه معروض داشته حقیقت حسن سلوك و كار دانی محمد مومن\nمذکور واستاد احمد معمار که در طراحی و وقوف کار عمارت و معامله شناسی استعداد تمام و دستی بکمال دارد»\nعمدة الملك نواب جعفر خان بعد ازطی منا صب مختلفه در سنه ١٩ جلوس شاه جهانی مطابق\n١٠٥٥ ه نائب الحكومة پنجاب و در ٢١ جلوس شاهجهانی مطابق ١٠٥٧ وزیر شاهجهان گردیدودر ١٠٧٤\nوزیر عالم گیر مقرر شد و در ١٠٨١ه رخت بسرای دیگر کشید . غالبا این مکتوب در عهد نائب الحکومگی\nياوزارت او بنامش تحریر یافته چه در آتی معلوم میشود که در ١٠٥٩ یعنی دو سال بعد استاد احمد وفات یافته .\nسرسید مرحوم در آثار الصنادید خود نیز از استاد احمد و حامد به عباره ذیل ذکر نموده : -\nو اینها در فن خود بی نظیر و درهند سه و هیئت ثانی اقلید س ورشك ار شمیدس بوده اند .\nبهر حال از اسناد فوق ظاهر میشود که استاد احمد در عهد شاه جهان « سرآمد معماران نادره\nکار بوده » و در نقشه ورسم عمارتها و سائر کار تعمیر کمال دستگاه داشته\nراجع باحوال تاج محل در حکومت انگلیس رسالۀ بز بان فارسی در آگره تالیف شده که مؤلف\nآن معلوم نیست . نسخه های خطی آن عموماً یافت میشود این رسا له باشرح حال هر عمارت تصویر\nآن راهم دارد . در آغاز وفات ممتاز محل را افسانه نما نگاشته بعد بشرح تاج محل پرداخته جزئیات\n(۱) این مجموعه مال مولوی غلام علی صاحب چغنائی است . ونظر بمقالۀ محمد عبدالله چغتائی در سالنامۀ\n١٩٣٤ م کاروان لاهور مال خود اوست .\n٤١١","chars":2334,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/03021.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/3021","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/3021","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}