Page 298

صفحه (٤٠) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٥ ) ظهور زرتشت در بلخ مصادف باویشتاسب شهنشاه باکتر یا بود . مسیو بار تولد از وذکر میکند ، او میگوید : ـ قدیمترین نکات اوستا Avesta که اصلیت آنها از روی علایم زبان شناسی مدلل میگردد، بعقیده مسیو اولدنبرگ H. Oldenberg وسایلی بدست میدهد که میتوان هویت ومذهب زرتشت را تصور نمود . او معتقد است که نه تنها زرتشت بلکه ویشتاسب پادشاه باختر که زرتشت را پیغمبر خطاب میکند ، از اشخاص تاریخی بودند . در ردیف نام و یشتاسب ارهوتا اوس ملکه ودونفر از اعوان پادشاه ذکر میشود . این پادشاه در اطراف خود شکوه وجلالی نداشته ، پادشاه ملت زارع ومالداری بود زرتشت پادشاه ومقربان اورامثل دوستان خود خطاب مینمود . ،، زبان باختر در عهد زرتشت وویشتاسب همان زبانی است که اوستا در آن نوشته شده ، و در نزد فرنگیان بزبان اوستا معروف است . زبان باختری از همان زبان قدیم آریائی مشتق شده ، که هنوز ماهیت آن زبان کلی ، در انظار جهان مجهول است . زبان فرس قدیم وسانسکریت بازبان زند باختری شرکتی داشته است . راجع بمدنیت آنوقته باختر ، محققین جدید از نفوذ مدنیه آشور در باختر افکار دارند. واسفار جنگی پادشاهان آشور را در افغانستان ثابت نمی پندارند ، مسیو بار تولد هم میگوید اسفار پادشاهان آشور از روی کتیبه های منار یاد گار آشور در افغانستان ثابت نمیشود ، ممکن است روابط تجارتی بین باختر و آشور بوده است . لہٰذا معلوم شد باختر آنوقته از خود مدنیت خاصی داشته ، و لو آن مدنیت بقول بار تولد از مدنیت مللی که در آنعهد در سواحل مدیترانه زنده گی میکردند ، پایان تر بوده است . اشاعه مذهب زرتشی در داخله باختر ، دو چار مقاومت های اعتیادی گردیده ،