Page 2849

( صفحه ٧٥ ) ادبستان قندهار ( سال ششم ) دلها را نباید شکست دل شکستن را علا جی نیست هرگز مپر دل کی تواند کرد از سوزن رفو آئینه را (۱) یا ، تا توانی از شکست بیدلان پرهیز کن در ره یکدل دو عالم خون بها افتاده است راه سلامتی چو خواهی سلامت برین خوان دوران (۲) بیفکن به پیش سگان استخوان را سخاوت و احسان نمی ماند بجز نیکی نشانی اندرین عالم سخاوت تا قیامت زنده دارد نام حاتم را به تواضع دشمن خود را نباید فریفت دشمنت گر خاکسره شد حیله اش را هوشدار (۳) دام گیرد صید را در هر كجا افتادگی نشوی ز خصم ایمن بخمیدن تواضع چو کمان بقصد جانت بقد د و تا نشسته (۳) اشعار عشقی این قسمت اشعار مشرقی عبارت از اشکهای گرم و سوزانی است ، که در دنیای محنت آلود فراق ، از دید گانش سرازیر شده ، و ناله های جانگدازیست که در جهان عشق سرشارش ، از حنجرة اندوه و الم می کشیده است . در دنیای ادبیات آسیای وسطی ، گفتار های سوز ناك عشقی بهره مهمتر و سرشار تر آن شمرده میشود . « مشرقی » ما نیز همچون اساتید بزرگوار ادب ، در عالم عشق و طرب ، نغمه های خوش آینه و دل انگیزی دارد ، که گاهی در چمنستان ادب ، همچون بلبل خوشنوا ، با « بیدل » همه دل همنواست . و وقتی بزمار روحانی حضرت حافظ و مولوی نغمه سراست ، و هنگامی به حنجرة صائب و واقف هم آهنگ و همدم است ؛ اما پختگیها و نشیب و فراز دید نیهای جهان عشق است ، که نغمه های مشرقی ما را در روان بخشی ودل انگیزی ، واشتعال عواطف و احساسات ، همسر و همپایه کلام سرآمد سخنوران نامی میگذارد ، و جان سخنوران و ادب گویند گان باستان را از سر نو زندگانی می بخشد . عشق و فراق ، غالب ترین و سرشار ترین عواملی است ، که گوینده شیدای داغدیده را در تنهایی ، به عالم طبیعت وابستگی و علاقمندی می بخشد ، در عین تنهایی و وحدت که دلباخته از جهان آواره را دست داده ، باز هم تنها نیست ، او قصه های جانسوز فراق را (۱) اقتباس مضمون ادبیی است که « شیشۀ بشکسته را پیوند کردن مشکل است » (۲) دهن سگ به لقمه دوخته به . (۳) بهمان مضمون حضرت بیدل نزديك است که گفته : تواضع های دشمن مکر صیادی بود بیدل که میل آهنی را خم شدن قلاب میسازد ۲٧٥