{"book":"adl0986","page":2849,"text":"( صفحه ٧٥ )\nادبستان قندهار\n( سال ششم )\n\nدلها را نباید شکست\nدل شکستن را علا جی نیست هرگز مپر دل کی تواند کرد از سوزن رفو آئینه را (۱)\nیا ، تا توانی از شکست بیدلان پرهیز کن در ره یکدل دو عالم خون بها افتاده است\n\nراه سلامتی\nچو خواهی سلامت برین خوان دوران (۲) بیفکن به پیش سگان استخوان را\n\nسخاوت و احسان\nنمی ماند بجز نیکی نشانی اندرین عالم سخاوت تا قیامت زنده دارد نام حاتم را\nبه تواضع دشمن خود را نباید فریفت\nدشمنت گر خاکسره شد حیله اش را هوشدار (۳) دام گیرد صید را در هر كجا افتادگی\nنشوی ز خصم ایمن بخمیدن تواضع چو کمان بقصد جانت بقد د و تا نشسته\n\n(۳) اشعار عشقی\nاین قسمت اشعار مشرقی عبارت از اشکهای گرم و سوزانی است ، که در دنیای محنت آلود فراق ، از دید گانش سرازیر شده ، و ناله های جانگدازیست که در جهان عشق سرشارش ، از حنجرة اندوه و الم می کشیده است . در دنیای ادبیات آسیای وسطی ، گفتار های سوز ناك عشقی بهره مهمتر و سرشار تر آن شمرده میشود . « مشرقی » ما نیز همچون اساتید بزرگوار ادب ، در عالم عشق و طرب ، نغمه های خوش آینه و دل انگیزی دارد ، که گاهی در چمنستان ادب ، همچون بلبل خوشنوا ، با « بیدل » همه دل همنواست . و وقتی بزمار روحانی حضرت حافظ و مولوی نغمه سراست ، و هنگامی به حنجرة صائب و واقف هم آهنگ و همدم است ؛ اما پختگیها و نشیب و فراز دید نیهای جهان عشق است ، که نغمه های مشرقی ما را در روان بخشی ودل انگیزی ، واشتعال عواطف و احساسات ، همسر و همپایه کلام سرآمد سخنوران نامی میگذارد ، و جان سخنوران و ادب گویند گان باستان را از سر نو زندگانی می بخشد .\nعشق و فراق ، غالب ترین و سرشار ترین عواملی است ، که گوینده شیدای داغدیده را در تنهایی ، به عالم طبیعت وابستگی و علاقمندی می بخشد ، در عین تنهایی و وحدت که دلباخته از جهان آواره را دست داده ، باز هم تنها نیست ، او قصه های جانسوز فراق را\n\n(۱) اقتباس مضمون ادبیی است که « شیشۀ بشکسته را پیوند کردن مشکل است »\n(۲) دهن سگ به لقمه دوخته به . (۳) بهمان مضمون حضرت بیدل نزديك است که گفته :\nتواضع های دشمن مکر صیادی بود بیدل که میل آهنی را خم شدن قلاب میسازد\n\n۲٧٥","chars":1817,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/02849.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/2849","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/2849","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}