Page image — the source of record
Machine transcription
( صفحه ١١٦ ) کابل ( شماره اول دوم )
متنی که در صفحات آتیه مندرج است از همان نسخه زبدة التواريخ کتاب خانه اکفورد استنساخ گردیده است. با آنکه این سفرنامه را صاحب مطلع السعدین در کتاب خود اقتباس کرده و بعد از و کاتر میر (۱) فرانسوی Notices et extraits در قسمت اول جلد ١٤ با ترجمه فرانسوی و حواشی مفیده بمعرض اشاعه گذاشته است ولی با این هم بار اول است که این متن از طرف ما شایع میشود . در خاتمه حبيب السیر ( در ذيل خان بالیق) همین بیانات مطلع السعدين بتفصيل و در نگارستان احمد غفاری به اجمال آمده است. خطائی نامه هم (که در زبان ترکی است) از مطلع السعدین اقتباس نموده است (۲) الغرض این سفرنامه را قبل ازین تاریخ هیچ يك كتاب شایع نکرده است (۳) زیرا هر کس از مطلع السعدين گرفته و به زبدة التواريخ دسترسی نداشته اند و این هم ظاهر است که این سفرنامه در زبدة التواريخ خیلی مفصل و حاوی جزئيات كوایف این سفر است ولی تنها مزیتی که مطلع السعدین دارد فقط اسلوب نگارش و انشای شیرین و سلیس آن میباشد .
سفرنامه چین از زبدة التواريخ حافظ ابرو
(٤) ذکر آمدن ایلچیان که بخنای رفته بودند وحكايات وقواعد خطائيه
(۱) اسم حقیقی وی کاتر میر ١٧٨٢-١٨٥٧ از شاگردان دسامی که بعد از دسامی پیشوائی مستشرقین و فضلای عصر خود گردید . و در دوره حیات خود مقاماتی از قبیل سمت استادی در اکاد می شهر روان فرانسه و كوليز دو فرانس ومدرسة السنه شرقيه وعضویت اکادمی و غیره مراتب بلند علمی نایل و كتب ذیل از و بیاد گار مانده است ١- تاریخ ممالك مقریزی که بفرانسه ترجمه کرده در چار جلد و حواشی برآن کتاب اضافه کرده و در ١٨٤٥ در پاریس بطبع رسیده - ٢- کتابی در انتقاد و انتخاب وملاحظات تاریخی و جغرافیائی ( مطبعه پاریس ١٨١٦) ٣- مقالات متعدده در آداب عرب و اسلام ٤ مقدمه ابن خلدون ومنتخبات امثال میدانی و کتاب روضتين را نیز طبع کرده ٥- کتابی در آثار مصر قديم وبيت النهرين وسامره «مترجم». (٢) کاتر میر ص ٤٨٩ . (٣) بقول بار تولد این سفرنامه را مصنف تاريخ الخيرات محمد ابن فضل الله موسوی ( ٨٣١ ه تا سنه ٨٥٠ ) با نهایت اختصار در کتاب خود آورده است ( ترکستان ص ٥٦ ) برعلاوه كنج البحر مصنفة غلام محى الدین نیز بنظر رسید که تاریخ اتمام آن سنه ١٢٤٧ است که زمان تصنیف این کتاب است ( نسخة قلمى ) ظاهراً مولف این کتاب سفرنامه را از مطلع السعدین گرفته ولى الحاقات دیگر را از سائر مآخذ بدست آورده است .
(٤) رجوع كنيد به Cathay and the way thither مصنفة سرهنری یول Yule جلد اول . برای تعلیقات بسیار مفیده برین سفرنامه که بعضی از حواشی صفحات آینده هم ازان کتاب ماخوذ است . در کتاب مطلع السعدین همین سفرنامه باختصار درج شده است ، وازین روی مقابله متن بآن کتاب کرده شد ، و دو نسخه از و بکار برده اولا نقل فوتوگرافی این کتاب که در خزانه مخطوطات پنجاب یونیورستی موجود است و از اصلی حاصل کرده اند که به کرالست کالج كمبرج محفوظ است و ثانیا نسخة مطبوعه این سفرنامه که کاتر میر از روی مطلع السعدین Notices et ex traits ج ١٤ شائع کرده ـ زیاداتی که از روی مطلع السعدین درج متن شد محدود است به قوسین این طور [ ] ، و آنچه قیاسا افزوده شد این طور ( ) .
١١٦
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.