Page 2591

(صفحه ۵۳) فن تاریخ (سال ششم) بهر صورت ما در اینکه نظریات ارسطو در بارۀ اسارت چطور بود و رومی ها چرا اسرا را شکنجه مینمودند کاری نداریم ؛ صرف چیزیکه ما را وارد بحث درین زمینه کرد این است که میخواهیم نشان بدهیم چطور يك تعبیر كه در يك زمان دارای يك نوع اهمیت با احیاناً مقبولیتی میباشد در زمان دیگر بدو دور جلوه میکند ؟ چه امروز اگر اوضاع اسارت وبرده فروشی را در پیش گاه يك شخص لایعقلی عرضه داریم بد تلقی میکند در حالیکه در ان وقت آن را مشروع میدانست، رویهمرفته نه باید ذهنیت امروز را که درین موضوع وجود دارد زائد از حد لزوم تقدیر کرد و نه ذهنیت آن وقت را تنقید زیرا هر عصر اقتضائی دارد و هر رژیم چه سیاسی چه اجتماعی در تحت شرائط معینی که مقتضیات حیات اجتماعی آن را ایجاب میکرد بروی کار میآید و اشخاصیکه در ان محیط زنده گانی دارند از هر فرقه و طبقۀ که باشند خواهی نخواهی محکوم همان اوضاع بوده شرائط و ایجابات آن را گردن می نهند؛ و چون اوضاع آن وقت یونان همین امر را ایجاب میکرد و ارسطو هم فردی از ان ملت بود لهذا هیچ کس را حق خورده گیری بران استاد بزرگ نیست. مفهوم عائله در ادوار مختلف : در بحث بالا مسئله اسارت را از نقطهٔ تاریخ دیده مدلول آن را در دوره های مختلفهٔ حیات بشر مطالعه کردیم ؛ اينك درين قسمت از قدیم ترین ادوار تاریخ تا عصر حاضر عائله و مفهوم آن را زیر مطالعه میگیریم : اکثری از علمای اتنوگرافیا واجتماعیات متفق اند که در ادوار اولیۀ تاریخ همین مفهومی را که ما اکنون از عائله استخراج میکنیم کلمۀ Clan کلان افاده میکرد؛ گر چه کلان به تعبیر آن وقت معنی عائله را داشت اما اگر انسان از پیکر لطیفی