Page 2563

( صفحه ٢٥ ) سخندان فارس ( سال ششم ) افراسیاب بشکار بر آمده بود جوان دهقانی را بر سر کشت دید و با خود گفت اگر این جوان پرورش یابد بر رستم غالب می آید و او پسر سهراب اوة رستم بود که در آنجا بحالت بیخبری می زیست. فردوسی این واقعه را تصویر میکند . شة ترك ناگه یکی بنگرید کشاورز مردی تناور بدید ستاده بدان دشت همچون هیون بتن همچوکوه و به چهره چوخون کشیده بر و ساعد و یال و برز دوختی است در دست مانند گرز قوی گردن و سینه و بر فراخ بتن چون درخت و با زوچوشاخ بدان پهلوی بازوان دراز همی شاخ بشکست(۱)آن سرفراز مطلب را تنها بواسطۀ اشیاء محسوسۀ محیط میرساند استعاره ندارد که افکار خیالی و فرضی را تقویه بخشد جای دیگر میگوید : یل بود مانند آزاده سرو بسر بر کله همچو بال تذرو بفرمود تا کوس کین کوفتند یلان همچو شیران پر آشفتند بزد نای زرین و بر بست کوس برآراست لشکر چوچشم خروس تبرزین بخون یلان گشته غرق چو تاج خروسان جنگی بفرق سواری چو من پای برزین نه کاشت (۲) کسی تیغ و گرز مرا بر نداشت داستان رزم کاموس را چگونه ساده و بی تکلف بیان میکند : سرآوردم این رزم کاموس نیز دراز است ونتاد از و يك پشیز گرا ز داستان يك سخن کم بدی روان مرا جای ماتم بدی فردوسی دهقان ساده ایست که هر چه بر زبان او از الفاظ روزمره میگذشته برشتۀ نظم در میکشیده است. گرچه سرشت فارسی از مبالغه است لیکن مبالغۀ (۱) حال « می شکست » میگویند . (۲) « پای کا شتن » را چه خوب استعمال نموده ٢٥