Page 2427

شماره ( دوازدهم ) سال دوم خوف از مرگ و چاره آن ( ۱۱ ) ترس چرا و چاره آن چیست ؟ شاید خوف او از مرگ بسبب جهل و نادانی بوده و نمیداند حقیقه مرگ چیست و باز گشت او بکجاست . یا المی در مرگ پنداشته گمان میکند الم آن نسبت بدرد والم امراض مهلکی که مقدمه مرگست هم بیشتر خواهد بود . یا از حساب و عقاب بعد از مرگ بیم میکند یا برمال و اولاد و سائر مخلفات خود اسف میخورد بهر تقدیر دو سبب اول عام بوده و بتمام مردم فرا رسیده چه عموم مردم بحقیقه مرگ و باز گشت خویش جاهل بوده نمیدانند حقیقت مرگ چیست و باز گشت بکجاست یا پندارند الم مرگ غیر از الم امراض مهلکی است که از استیلا بر بدن منجر بمرگ می شود و بلکه بیشتر ازان خواهد بود . اما بدو سبب اخیر بعضی گرفتار و بعضی ازان فارغند زیرا گروهی که ایمان بحساب و عقاب بعد از مرگ دارند وازان می ترسند سبب ترس شان از مرگ همین حساب و عقاب است ولي دهریها و سائر ملحدین که بعذاب قبر وعقاب آخرت اعتقادي ندارند آنها نيز از مرگ می ترسند و گويا ترس آنها بي سبب بوده . اينچنين اسف برضياع مال و اولاد و سائر مخلفات بر همه مردم شمول نداشته بعضی ازان فارغند چه بسیار اشخاص فقیر و بیکس اند نه مال دارند نه اولاد که از فراق آنها اسف خورند بلکه از ناداری بيك پول محتاج بوده زندگی عذاب جان آنهاست پس چنانکه گفتیم اینچنین اشخاص ازین سبب فارغند ولی باز از مرگ گویا بی سبب می ترسند . پس از شرح و بسطی که در فوق رفت میگوئیم اگر اندك تأمل رود هيچيك ازين اسباب قناعت بخش نبوده و نشاید انسان مغلوب آن گردد . چه حقيقه مرگ عبارتست از ترك دادن نفس استعمال آلات و ادوات خود را که اعضاست و مجموع آنرا بدن میگویند و بمثابه آنست که صنعتگری آلات و ادوات کار خود را ترك دهد زیرا نفس بذات خود جوهریست غیر جسمانی که قابل فساد نیست . و این رأی را امروز از جنبه علمی علمای روح تائید میکنند و دلائلی دارند بر اثبات بقای روح بعد از مفارقت جسم و امکان مخاطبه و گفتگو با روح که همه به تجارب علمیه وحوادث مرئیه ثابت گشته چنانکه تصدیقش برظن غلبه دارد . بلکه گاهی انسان خواه مخواه تصدیق میکند زیرا بقای روح در نزد علما از حقائق ۱۱٤۹