Page 2428

شمارۀ ( دوازدهم ) سال دوم مجلۀ کابل ( ١٢ ) ثابته ایست که در صدق آن هیچ گفتگو نیست . هر گاه جهل از مرگ باقی نماند چه حقیقت آن معلوم گردید باید مرگ بر شخص سهل وگوارا کشته مطمئن باشد که مرگ ؛ روح را از آلامش جسمانی و رنج ومسقت دنیوی وا میرهاند . توهم درد والم مرگ هم چنانکه می پندارند که شاید بسیار شدید وغیر ازدرد والم امراض مهلکه باشد نیز اساسی نداشته چه جسم زندۀ دارای روح الم را حس میکند واز رنج مرض یاجراحت یا سوختن یا سائر صدمات تألم پذیر میشود زیرا احساس جسم وا بسته بوجود روح است در بدن وچون مرگ موجب فراق روح است سبب زوال حس میشود . لذا شخص محتضر در هنگام مفارقت روح ؛ شعوري بدرد والم ندارد ومؤید قول ماست آرامی او در ساعت خروج روح از بدن چه حرکت و نالشی که پیش از ساعت موت داشت درینوقت بسکون بدل گشته اضطراب ونالشی ازو مشاهده نمیشود برعکس مرض که اگرچه اندك باشد شخص آلام آنرا بسبب بقاي روح در جسم حس میکند وبدینجهة باید از مرض بترسد اما ترس از مرگ چنانکه گفتیم بیجاست . حرکات بسمل نیز از رهگذر متألم گشتن اوست که تا هنگامی که هنوز نیمکش است وروح دارد تألم را حس میکند وهمینکه نفسش برآمد قرار مییابد زیرا تألمش انتها می پذیرد . اما خوف از مرگ بسبب اعتقاد به عذاب اخروي حقیقة خوف از خود مرگ نیست بلکه خوف از عذاب است و هر که اعتراف بحاکمی عادل داشته و یقین میکند که اوتعالی انسان را بگناه میگیرد نه بر اعمال صالحه معلوم است که از گناه خویش خائف است نه ازمرگ وچون از عذاب الهی می ترسد باید از گناه پرهیز نماید . ماند خوف از مرگ بتوهم ضیاع اهل و اولاد یا تاسف بر زوال ملك ومال وسائر لذات ومشتهیات که حقیقة خوف نبوده بلکه حزن است و اشخاصیکه باین حزن گرفتا رند با نانیت وحب ذات خود گرفتارند و اگر اندك فکر کنند میدانند که لذائذ وحطام دنیوي با اهل وعیال همه در معرض فناوزوالند هیچ چیزی ثبات وبقا نداشته هر لذتی را آلام مختلفه و متاعب گوناگون درعقب است که عیش را منغص می سازد بسیار توانگر و صاحب ١١٥٠