Page 24

صفحه (۱۷) سال اول ـ مجلۀ کابل شماره ( ) پس واجب شد هر دورۀ در عالم ادبیات ، از خود مقتضیات جداگانه از روی احتیاجات مادیه ومعنویه ، وساختمان فکری ملت ، در يك ملت داشته باشد . اگر مجرای قلم بطور صحیح ، در عالم علم وادب ، دريك عصر تهیه شود اسباب تزکیۀ روح ، تهذیب اخلاق ، ترقی و تکامل مادیه ومعنویۀ همان ملت خواهد شد . بالعکس اگر ملتی در يك عهد به مقتضیات زمان و مکان دقت نکرده ، علی الرغم نوامیس طبیعیه وعقلیه ، ادبیات خود را بسابقۀ تقلید صرف در قفای یکدورۀ گذشته تری میدواند ، بعلاوه آنکه چون مقصدی ندارد ، کامیاب نمیشود ، عمری را درین راه بیهوده باخته ، وعاقبت یکروزی از راه رفته باز میگردد ، وبر عمر تلف کرده تاسف مینماید . گناه این ضیاع عمری جامعه عاید بکسانی ست که قلم در دست دارند و محصولات قلمیۀ آنها باعث سرگردانی عموم میگردد ، در واقع موجودیت این قبیل نویسندگان سدراه مجاری تقدم ادب وادبیات است . هكذا اگر در موقع تجدید اسلوب وطرق ادبی ، ادبا وشعرا مقتضیات و عوامل مؤثره محیط خویش را مد نظر نگرفته ، و باز بتقلید کامل ، بنام تجدد ادبی ، رویه وانداز ادبیات يك ملت بیگانه ، مخصوصاً بـسرحد كمال رسیده را تعقیب نمایند ، لابد موجد خسار های مادیه ومعنویۀ جامعه بشمار خواهد رفت ، وضرر این بیشتر ازان است که در بالا گفتیم . راه صواب آنست که ادبای يك مملكت ، سوقیات طبیعیه ومقتضیات عصریه واحتیاجات جامعه وحکمای مؤثرۀ محیط ملت را در نظر گرفته ، قلم را بکار وا دارند ، وازین راه بمنزل تكامل وترقی تدریجی واصل شوند . یگانه وسیلهٔ انتخاب این طریق نیز داشتن مؤسسه ها ، انجمن ها ، جراید ، مجلات ، کانفرانسها ، خطابه های ادبی است ، تا بعد از تعیین خط حرکت ، از یکطرف بتوحید افکار ادبا ، و از طرفی به نشر مقاصد و ترویج و ترقی ادبیات