Page 2105

شماره ( نهم ) سال شعرای افغا لستان ( ٥٩ ) کشیده و بهترین ایام عمر این شاعر نامور درین حبس خانه ها سپری گشته و بعد ها که ازین سختی ها رهائی یافت با پیکری ناتوان و خاطری محزون و دلی شکسته بقیۀ عمر را بانزوا وگوشه گیری گذراند تا در حدود سنه ٥١٥ از تنگنای دنیا رخت بسرای عقبی کشید و تولدش علی التحقیق در ٤٣٨ روی داده و بدین حساب هفتاد و هفت سال عمر یافته . مسعود سعد سلمان از شعرای بااقتدار زبان فارسی است قصائدی را که در مدت حبس خود سروده از مهیج ترین شاهکارهای ادبی بشمار میرود در سلاست الفاظ وفصاحت بیان وتناسب جمله بندی و سادگی عبارت کمتر نظیری بخود داشته چنانکه اکثر استادان عصر از قبیل مختاری غز نوی و معزي سمرقندی وابوالفرج رونی ومحمد ابن ناصر علوی غزنوی اورا ببزرگی ستوده اند . نخستین شخصی که دیوان مسعود را جمع و ترتیب نمود حضرت حکیم سنائی غزنویست ، مسعود درسه زبان عربی ، فارسی ، هندی قدرت داشته و درهر سه زبان اشعار گفته اما سوای دیران فارسی او که ١٥ هزار بیت است اثري از دیوان عربی و اردوی او دربین نیست ولی رشید و طواط بلخی چند بیت عربی او را در حدایق السحر نقل میکند ــ در مولد مسعود اختلاف است آزاد بلگرامی درسبحة المرجان في آثار هندوستان مولد اورا لاهور میداند و تقی کاشی ووالهٔ داغستانی وصاحب مجمع الفصحا اورا همدانی پنداشته اند ودولتشاه اورا جرجانی دانسته وآتشکده مولدش را غزنی گفته چنانکه می نگارد :ـ پدرش خواجه سعد ابن سلمان بدارالملك غزنین رفته و درانجا رحل اقامت انداخته ومسعود در آخر دولت سلطان مسعود ابن محمود پیداگشته ونهال قابلیتس درچمن دوات آل سبکتگین نشوونما یافته نمونه اشعار : در حصار نای نالم ز دل چونای من اندر حصار نای پستی گرفت همت من زین بلند جای گردون بدرد و رنج مرا کشته بود اگر پیوند عمر من نشدی نظم جا تفزای ٨٩٤