{"book":"adl0986","page":207,"text":"صفحه (۱۸)\nسال اول - مجله کابل\nشماره (٤)\n\nحیف است فطرت وصله مشتاق عمر وزید - دارد قصور همت ازین رنگ شاعری\nکلکم بصفحه مشت غباری نشانده است - ورنه سخن حقیقت بادی است سرسری\nآغاز شعر سرائی : - مرزا هنوز در مکتب بود که طبع موزونش بشعر\nمیل کرد و نخستین نظمی که از قریحه روشن و فکر روانش سرزد رباعی ذیل\nاست درشان یکی از همدرسان که اکثر قرنفل می خائید : -\nیارم هر گاه در سخن می آید - بوی عجیبش از دهن می آید\nاین بوی قرنفل است یا نکهت گل - یا رایحه مشک ختن می آید\nبعضی که رباعی فوق را شنیدند از سبب صغارت سن باور نکردند که از\nمرزا باشد ازینجهه مدتی شعر میگفت و بکسی نشان نمیداد آنچه از طبعش\nبداهة سر میزد بتدوین آن نمی پرداخت و بعضی را هیچ نمی نوشت . بعدها\nدرسن بیست بترغیب بعضی بتدوین اشعار خود پرداخته و بمرور زمان نسخه چند\nفراهم آورد بعضی از مقالات نثر و اندکی نظم و مثنوی محیط اعظم و طلسم حیرت\nاو بیقین معلوم است که پیش از چهار عنصر گفته چنانچه خود دران کتاب از\nهر کدام آن ذکر میکند . محیط اعظم را در سنه ١٠٧٤ نظم کرده و لفظ محیط\nاعظم تاریخ اوست و درین وقت بیست سال عمر داشت . طلسم حیرت را هم غالب\nآنست که در همین سالها نظم کرده چهار عنصر در سنه ١١١٦ تالیف یافته مرزا\nقطعه بتاریخ آن گفته و این ابیات ازان است : -\nدمی کاندیشه تحقیق پرواز - بفکر سال این تحریرها رفت\nدو تاریخ از حساب آورد بیرون - که دخل شبهه خون گشت و خطارفت\nنخست افزونی از اعجاز پرداخت - که از افراد هر عنصر فنا رفت\nدوم در اجتماع چار عنصر - نحوست بود چون زنگ از صفا رفت\n١١١٦","chars":1333,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/00207.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/207","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/207","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}