Page 1718

شماره (ششم) سال دوم علم و تکامل بشر (61) هر شهری از بلاد معروفه مثل بلخ، غزنی، هرات دارای ششهزار، پنجهزار مکاتب و مدارس علمی بودیم وقتاً که حملهٔ مغل آن تمدن عالی ما را خراب و بخاك عدم برا بر کرد جهل جانشین آن گردید طبعاً سویهٔ اخلاقی هم در مملکت ما تنزل نموده و پس ازان تاریخ تا حالا دوباره ملت ما قدراست کرده نتوانستند؛ لهذا اگر بگوئیم آن تمدن بوجود جامعهٔ ملی و افراد لایق ما مربوط بود بعد از مرور آن زمانه ها دیگر افراد لایق نیز پیدا کرده و جامعهٔ ملی ما هم تکثر و اجتماع ثانی بهم رسانید ! همچنان ثروت ها و سرمایه های قدرتی خاك ما بطوریکه آن زمان قابل و مستعد بود بعد ازان و امروز هم دارای آن استعداد و قابلیت میباشد کذا اگر شاهانی را از قبیل غزنوی ها و غوری ها فاقد گردیدیم بجای آنها شاهان بزرگ و با عزمی از قبیل غلجائیها و درانی ها پیدا کردیم که هر کدام آنها در کشور کشائی و وطن دوستی کمتر از اسلاف خود نبودند ولی باین همه مراتب تمدن عصر غزنوی و غوری دوباره دستگیری برای ما نکرد . چرا ؟ برای اینکه پس از ان تاریخ نه زمامداران امور کشور نه پیشوایان ملی نه جامعه ما هیچکدام در فکر تشکیلات عرفانی عصر غزنوی ها و غوری ها نیفتاده و آن علوم و معارف را دوباره بمملکت معرفی و تأسیس کرده نتوانستند ، ملت ما در تاریکی جهل مانده بمعایب اخلاقی و نواقص زندگانی خود نمیدانستند و صرف اگر گاهی بفتوحات مثل زمان غلجائی ها و درانی ها موفق شده اند آن موفقیت ها در سایه نیروی بازو و لیاقت قایدین آنها بوده است پس باید اذعان نمود که اسرار ترقی ملل تاریخی همه در دست معجزه نمای علم و وسیله یگانه پیشرفت اقوام جهان تماما در سائقه علم بوده است امروز هم علم است که آمید عا را تثبیت کرده و قسمت عمدهٔ بشریت را بمدارج عالیه زندگانی رسانیده است . دانایان رموز اجتماعی میگویند : عقل بی علم ماشین بی بخار است ؟ یعنی عقل و استعداد فطرت را ، علم بکار می اندازد و بغیر آن عقل و حواس جز سکوت یا سرگردانی کاری نمیتواند بکنند . مقدس ترین هادئیکه قبلا ما را از فضیلت و مؤثرات علمی در مورد تکامل ما خبر داده 590