Page 1592

شماره (پنجم) سال دوم مجله کابل (۶۰) و بروی آن بطرز عمارات خراسان از کاشی کار شده است و بطرف شمالی مسجد حجرۀ کوچکی بشکل مربع ساخته شده که دروازۀ درآمدن آن خیلی منقش و رخ آن بطرف شرق است . عمارت مذکور بشکل و نقش خود مسجد سرخ خراسان را بیاد میدهد در اطراف شهر هرات مصلی خیلی قشنگ واقع است . مصلای هرات از سه عمارت مدرسه مرکب بود و مادام که دایت دیده بود دو طاق با چهار مینار آن که ابنیه گنبد مانند را تشکیل میداد با مقبره های بعض اهل تیموری و معبد بزرگی که دومین مسجد جامع هرات محسوب میشد باقمانده بود . بقرار گفته اسفزاری این عمارت در اواسط قرن پانزدهم عمران شده بود . بارتولد بخاطر نشان میکند که نظربه معلومات هولد یچ (همسایه هند سنه ۱۹۰۱ صحیفه ١٤٢ - ١٤٣) این عمارات در حال حاضر وجود ندارند، زیرا امیر افغانستان عبدالرحمن خان در سنه ١٨٨٥ عیسوی در اثر اصرار مهندسین انگلیسی که در آنزمان محاصرۀ هرات را از طرف روسها انتظار میبردند امر به تخریب آن داد تخریب آن معلوم است که کامل بوقوع نپیوست ، زیرا هیئت اعزامیۀ المانی معلومات میدهد که در مصلی حاضراً ۹ دانه مینار باقمانده که از آنجمله چهار مینار در ابتدا تعلق بيك عمارت داشته و همچنین در ابنیۀ كوچك گنبدی ، عكس ابنیه مخرو به تا چاهائیکه ما معلومات داریم وجود ندارد این مثال روشن و ثابت میسازد چقدر لا زم است که برای تحقیقات وعكس بردا شتن آثار تا ریخی افغا نستان و بطبع و نشر آن عجله باید کرد : در قرب هرات زیارت گاه شیخ عبدالله انصاری (رح) در قرن پانزدهم عمران گردیده موجو د است . احاطۀ وسیع آن شصت متر در چهل متر است که دران لوحه سنگ های كوچك قبر ها خيلي زياد ميباشد دیوارهای حیاط قسماً کا شی کاریست . بطرف جنوب شهر پلی وا قع است ( مقصد مؤ لف از پل مشهور مالان است که بالای دریای هیرمند آباد گریده ) در عصر شاه عباس غالباً عمران گردیده است . از غزنی قدیم که در قرن دهم پایتخت سلطنت و سیعی بود یکی از مراکز علم و هنر بشمار میرفت خرابه هائی ( در ٢٥ کلومتری غزنی موجوده ) تاحال باقی مانده است . شهر غزنی را در قرن ۱۲ - ١٤ چندین مرتبه خراب کردند بقرارگفته سلا لادین غزنی در ٤٨٩