Page 1426

شماره (چهارم) سال دوم مجله کابل (٢٦) فکر مقایسه معری و خیام از همه اولتر بدماغ «سالون» مستشرق فرانسوی (که بنام «شاعر نابینا» Lepetitaveugle بر احوال معری کتابی هم نوشته و بسال ١٩٠٤ در پاریس طبع شده است) افتاد، درین کتاب سالمون معری را پیشرو خیام Pcecursor نشان داده است . سالمون می پندارد که در تعریف «شراب ار غوانی» خیام همنوای معری است (۱) ولی این خطای صریح است و پر و فیسر نیکلسن نیز این ادعا را قبول ندارد زیرا که اشعار معری شراب را منفور میسازد، پر و فیسر مذکور مینویسد: «اگر ما قبول کنیم که خیام در خیالات خود مشابه معری است پس باید این را هم قبول کنیم که در تراجم انگلیسی رباعیات خیام شهادت کافی و معتبری برای مشابهت هر دو شاعر موجود نیست، البته اینقدر گفته میتوانیم که بعض خط و خال حیات فلسفی هر دو شاعر مشترك است و در لزومات معری بسیار جاهاست که بعض رباعیات خیام را به یاد می آرد. (۲) غیر از سالمون، «امین ریحانی» نیز بعض اشعار معری را بنام رباعیات ابوالعلاء در انگلیزی ترجمه کرده است مشار الیه در مقابل اشعار معری بعض رباعیات خیام را نیز نقل کرده است که در ان ها وحدت خیال یافته و مطابقتی دیده میشود بنابرین خیام را پیرو معری نشان داده است، چنانچه در دیباچه آن مینویسد: من بآن مشابهتی که در خیالات خیام و معری یافته میشوند اشاره میکنم، من بادلایل قبول کرده ام که خیام مقلد یا شاگرد معری بود، در و لادت خیام و و فات معری فرق زیادی موجود نیست هردو در اواسط عصر یازده گذشته اند (۳) (۱) كتاب سالمون صفحه (٤٠) (۲) ستیدئزان اسلامك پوتپری (٢٠٥) (۳) رباعیات ابوالعلاء صفحه ١٨، ١٩، ديباچه . ٣٥١