Page 1301

(٥٦) مجلة كابل شماره (سوم) سال دوم استخراج نتیجه را بطور فوق اند و کسیون میگویند و سقراط همیشه از روی همین نمونه یا امثال آن عمل میکرد مگر خود او این فورمول مجرد را چنانچه می بینیم خود تراش نداده زیرا چنانچه ذکر کردیم سقراط شخص منطقی نه بلکه اخلاقی بوده هدف معاینات او همیشه حصول يك مفهوم اخلاقی بود . سقراط عمومیت را تفحص میکرد و بصورت واحد اکتفا نمی ورزید وقتیکه از اوتیفیرون پرسید تقوی چیست و او از موضوعی جواب داد یعنی حکایه از شخصی کرد که متقیانه رفتار نموده بود برایش گفت بیاد داری که اینرا از تو نپرسیدم؛ برایمن یکسان یا دوسان است که از اینقدر متقیان زیاد آموخته شود من خود همان مفهوم را پرسیدم که بتوسط آن همه پرهیزگارها متقی میشوند آیا این بنزد سقراط چگونه دیگر قسم میشود در صورتیکه مشاراً الیه برابر بودن يك عمل را با خلاق مشروط برین میداند که آنعمل از معرفت صحیح هدف خود سرزده باشد ؛ معهذا سقراط محکم است که هنر قابل آموختن و یا در دیا لوك مروتاگوراس همان نمایش عجیب و غریب را می بینیم که مروتاگوراس سوفسطائی در مصاحبه باسقراط از ترا دف هنر و معرفت انکار کرده میگوید هنر قابل آموختن است و اثبات میکند و سقراط میگوید هنر و معرفت در هر جا یکی است و تدریس نمیشود مگر وقتی که انسان بآسانی تسلیم هم شود که هنر معرفت است چونکه دانستن انسان حتمی است چیزی را که میخواهد همانچیز موافق با خلاق شود تناقض شدیدی در قول او به نظر می آید که میگوید معرفت قابل آموختن نیست این اختلاف به نظر کسانیکه سقراط را واعظ دینی و اخلاقی منصب میدهند بالكل لا ينحل می آید زیرا سقراط بهمان چیزیکه خودش ناممکن بیان کرده عمل میکند . چه میشود ما مسئله را بطرز خود سقراط بر روی میدان بیندازیم هنر چیست؟ آیا در طی همین سوالی دیگر پنهان نیست . خوبی چه چیز است ؟ خوبی در همه جا یکی است خواه در لباس عدالت ظهور کند و خواه در صورت شجاعت و خواه بطور دیگر بروز نماید. اکنون همین سوال اخیر را میگیریم آیا اختلا فیکه در فوق ذکر شد با يك دانش عمیقانه منحل نمیگردد ؟ ٢٦٤