Page 1203

شماره ( دوم ) سال دوم مجله کابل ( ۷۸ ) دهل رخت بسرای دیگر کشید . پس از شمس الدین پسرش رکن الدین فیروز شاه در سال ٦٣٣ بادشاه شد ولی او را ب شور جوانی خیال شیرین لبان در سر بود لہذا بعشرت وانٹ مشغول گردید و سررشته امور از هم ژولید ، ملکه مادرش دست تعدی بسایر زوجات شمس الدین دراز کرد بناچار سران افغان دست از کار کشیده و طريق مخالفت اختیار نمودند ، بالاخره ملك اعز الدين محمد غوری سالار بداون و ملك علاؤ الدين شيرخانی نائب الحكومة لاهور و ملك سيف الدين کوچی حاکم ہانسی بانظام الملك جنیدی وزیر مملکت و سایر درباریان دهلی چون تاج الدین غوری و ملك محمد دبير و بهاؤالدين حسن غورى وملك كريم الدين وضياء الملك شير خانی و غیره متفق گردیده شاه جهان را خلع و جایش را بشهزاده خانم زیبائی سپردند این شهزاده خانم که ملکه هندوستان گردید رضیه سلطان بن شمس الدين التمش و اولین ملکه افغانستان است در دوره اسلام که قدم برتخت سلطنت گذاشته . ملکه رضیه بقول فرشته از عارم فی الجمله نصیبی داشت و قرآن با لحن خوش همی خواند و او در سال ٦٣٤ قبای سلطنت در بر و کلاه بادشاهی در سر نهاده و بقول مؤرخین مانند آفتاب بیحجاب قدم بسریر دولت گذاشت ، رضیه هوس سرشاری داشت و در اندك مدت به تمام مخالفین خود فایق آمد ، رضیه وزارت مملکت بخواجه مهدی غزنوی که یکی از افاضل افغان بود اعطا و نیابت عسکر به ملك سيف الدين ايبك ( ايبك قبيله از افغانان سروانی غور است ) داد و در تمام مملکت محروسه قوانین را که در آن زمان ( قواعد وضوابط ) گفتندی نافذ نمود ، یکبار هم با هنود حزب داده و قلعه رنتهور را تخلیص کرد . معهذا وقتی آمد که سواران افغان در صدد خلع این ملکه تاج دار بر آمدند ومورخين علت آنرا ترقيات زاید الوصفی در دربار دانند که ملکه بیکی از اشخاص پست و ناکرده کاری داد ، اینشخص که اسباب انقلاب سلطنت گردیده جمالدین یاقوت نامی بود که از درجه میر آخوری اسپان به مراتب امير الامرائی آنزمان ارتقاء بود ، اخراً هنگامیکه رضیه سلطان عسکر بگوشمالی ملك التونيه حاكم بتهنده میکشید از طرف سرداران مخلوع گردیده و برادرش معزا لدين بهرام شاه بپادشاهی قبول شد ، خود ملكه در یکی جنگ های که بر عليه ۲۸۱۹۸