{"book":"adl0986","page":1203,"text":"شماره ( دوم ) سال دوم\nمجله کابل\n( ۷۸ )\n\nدهل رخت بسرای دیگر کشید .\nپس از شمس الدین پسرش رکن الدین فیروز شاه در سال ٦٣٣ بادشاه شد ولی او را\nب شور جوانی خیال شیرین لبان در سر بود لہذا بعشرت وانٹ مشغول گردید و سررشته امور\nاز هم ژولید ، ملکه مادرش دست تعدی بسایر زوجات شمس الدین دراز کرد بناچار سران\nافغان دست از کار کشیده و طريق مخالفت اختیار نمودند ، بالاخره ملك اعز الدين\nمحمد غوری سالار بداون و ملك علاؤ الدين شيرخانی نائب الحكومة لاهور و ملك سيف الدين\nکوچی حاکم ہانسی بانظام الملك جنیدی وزیر مملکت و سایر درباریان دهلی چون تاج الدین\nغوری و ملك محمد دبير و بهاؤالدين حسن غورى وملك كريم الدين وضياء الملك شير خانی\nو غیره متفق گردیده شاه جهان را خلع و جایش را بشهزاده خانم زیبائی سپردند این\nشهزاده خانم که ملکه هندوستان گردید رضیه سلطان بن شمس الدين التمش و اولین ملکه\nافغانستان است در دوره اسلام که قدم برتخت سلطنت گذاشته .\nملکه رضیه بقول فرشته از عارم فی الجمله نصیبی داشت و قرآن با لحن خوش همی خواند\nو او در سال ٦٣٤ قبای سلطنت در بر و کلاه بادشاهی در سر نهاده و بقول مؤرخین مانند\nآفتاب بیحجاب قدم بسریر دولت گذاشت ، رضیه هوس سرشاری داشت و در اندك مدت به تمام\nمخالفین خود فایق آمد ، رضیه وزارت مملکت بخواجه مهدی غزنوی که یکی از افاضل افغان بود\nاعطا و نیابت عسکر به ملك سيف الدين ايبك ( ايبك قبيله از افغانان سروانی غور است )\nداد و در تمام مملکت محروسه قوانین را که در آن زمان ( قواعد وضوابط ) گفتندی نافذ\nنمود ، یکبار هم با هنود حزب داده و قلعه رنتهور را تخلیص کرد . معهذا وقتی آمد که سواران\nافغان در صدد خلع این ملکه تاج دار بر آمدند ومورخين علت آنرا ترقيات\nزاید الوصفی در دربار دانند که ملکه بیکی از اشخاص پست و ناکرده کاری داد ، اینشخص\nکه اسباب انقلاب سلطنت گردیده جمالدین یاقوت نامی بود که از درجه میر آخوری\nاسپان به مراتب امير الامرائی آنزمان ارتقاء بود ، اخراً هنگامیکه رضیه سلطان عسکر\nبگوشمالی ملك التونيه حاكم بتهنده میکشید از طرف سرداران مخلوع گردیده و برادرش\nمعزا لدين بهرام شاه بپادشاهی قبول شد ، خود ملكه در یکی جنگ های که بر عليه\n\n۲۸۱۹۸","chars":1848,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0986/01203.jpg","first_page":1,"last_page":3124,"title":"Kābul : ʻilmī, adabī, ijtimāʻī, tārīkhī کابل : علمى، ادبى، اجتماعى، تاريخى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0986/1203","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0986/canvas/1203","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0986/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0986_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}