Page image — the source of record
Machine transcription
(٤٥)
آمو
مسیر کوهی تنگی طی میکند که از عکس صدای آن در تمام دره شنیده میشود بعد از (تت) وادی در یا باز وسعت پیدا میکند و سواحل دریا با بیشه های انبوه که آشیانهای طیور و حیوانات وحشی را تشکیل میدهد مملو میگردد.
اکثری از معاونین این دریا آبهای خود را از سلسله کوه هندوکش میگیرند موقع مهم آب خیزی و فعالیت دریا در ماه (ثور و جوزا) وقتیکه بخرو به گداز گذاشته و برفهای سنگین آب میشوند میباشد. درین وقت يك حجم زیاد آب از مجاری مختلفه جریان یافته و تعداد زیاد سنگ و یخ را با خود میگیرد و بچنان شدت جاری میباشد که قسمتهای پای آب و قابل عبور را مشکل و پر خطر میسازد و حتی دریا به اندازه پر آب میباشد که سواحل خود را شکستانده و وادیهای رامجاوز خود را پر سیل میسازد. در قلعه (خم) که شمالی ترین نقطه آن است در با بطرف غرب خم میشود و باز کمی بطرف جنوب و بعد تر کمی بطرف غرب به زاویه قائمه بمیلان عمومی کوهها بطرف میدان وسیع تر جریان می یابد. مناطقی که این دریا را احاطه کرده اند با قسمتهای متروکه دریا در حصص وادیهای علیا منظره های خوبی میداشته باشند. نظر به اعتدال آب و هوا که برای سبزیجات مساعد است اقسام زیاد میوه ها و نباتات نیز در ساحل آن زرع میشوند. در قسمت قطغن و رستاق دریا سواحل کوهستانی نداشته و در يك میدان هموار جریان دارد و گیاهای زیادی در دور و کنار آن میروید کولاب، سرخاب، کافرستان، سرخل دربان، به ساحل راست آمو واقع بوده و در ساحل چپ آن در حصص بدخشان و قطغن، کوکچه قندز و آغه سرای از تلاقی به این دریای بزرگ دور هستند. بسیاری از دریاهای معاون پیش از اتصال یافتن به آمو بمصرف میرسند در قسمت وسطی و همچنین در حصص پائین دریا برای آبیاری استفاده میشود. باستثنای (پتياك) در دیگر قسمت ها کدام انحراف مهم آمو برای زراعت مفید نمیباشد.
بستر دریای آمو پر از گل ولای عمیق است و چنین تخمین شده که بحدود (١٦٠٠٠٠٠٠) تن مواد مرسوبی بصورت دائم از آن عبور میکند که دلتای به دهانه آن تشکیل داده و هم سواحل آن را حاصل خیز میسازد. دریا اکثراً سیر خود را تغییر داده است چه در قرن (١٤) این دریا به جهیل کسپین میریخت.
دریای آمو که در يك منطقه وسيع سرحد افغانستان و اتحاد شوروی را تشکیل میدهد در سال ١٣٢٥ هـ ش بموجب موافقت نامه جدید تجدید سرحدات خشك و آبی که در بین مملکتین
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.