Page 118

(۱۱۱) خود را جلب نماید مکاتیب مذکور را به آنها نشان داد که آنها از نوشتن آن انکار نموده و گفتند که به هیچ صورت این توطئه حقیقت نداشته و مکاتیب مذکور جعلی بوده است . اگر حرکت صالوخان که بعضاً بنام شایسته خان شناخته می شود در بین نمی آمد محمود شاه دعوی معصومیت و پیشنهاد و طرفداری خوانین مذکور را قبول مینمود ولی این شخص به شاه اطلاع داده گفت که خوانین درانی در صدد گذشتن و پیوستن با طرف مخالف او هستند و باو (۱) توصیه نمود که فرار نماید ، قراریکه هر بدبختی از طرف عواملی استقبال میشود در همین وقتیکه روحیات شاه دچار بحران بود شاه غازی دلاور (۲) با چند تن سوار از قشون شاهی خارج گردیده و به عسکر باغیان پیوست . ( ۳ ) این مسئله تاثیر حیلهٔ دوست محمد خان را هم چنانیکه توقع داشت حسب دلخواه او ایجاب نمود کامران امر داد که اسپ های اصطبل شاهی را برای سفر مهیا سازند و بدون آنکه با خوانین و سرداران طرفدار خویش وداع کند با پدرش و حاضر باشان شخصی خویش در سایهٔ ظلمت شب از خیمه خارج گردیده و بطرف جنوب گریخت . فردای آنشب خوانین از فتحی که نیمه بدست آمده بود وشاه آنها را از دست داده بکلی ناامید شدند . تا آنکه تمام توپخانه ولوازم خویش را بجا گذاشته بطور غیر متوقعی شاه (۴) خویش را تعقیب نمودند تا آنکه بالاخره (۱) شایسته خان اسم عطاء الله خان علی زئی را که از خوانین با رسوخ بود در جمله بیطرفان ذکر نمود کونولی جورنل تو دی نارت آف اندیا جلد دوم صفحهٔ ۳۸۸ . (۲) موهن لال لایف امیر دوست محمد خان جلد اول صفحهٔ ۱۱٦ . میسون او را نظیر دلاور مینامد ( جورنزلز بلوچستان، افغانستان اینددی پنجاب جلد سوم صفحهٔ ۴۰) کونولی او را دلاورخان ایشک آقاسی نام میکرد کتاب قبل الذکر صفحهٔ ۳۸۸ جلد دوم ) قرار نظریه مرگ دو نفر خوانین دیگر نیز علاوه بر اينك آناسی دلاور از قطار ( شجاع ) ؟ ؟ جدا شدند ( نواز خان واکبرخان ) دی آرمی آف دی اندس صفحهٔ ۴۰۳ (۳) همه آنها دارای یک قوهٔ دو یا سه هزار نفر بودند ( کونولی کتاب قبل الذکر جلد دوم صفحهٔ ۲۸۷). (۴) موهن لال کتاب فوق جلد اول صفحهٔ ۱۱٦ - کونولی کتاب فوق جلد دوم صفحه ۳۹۰ قرار نظریهٔ میسون دلیل مهم دیگری برای عقب نشینی عساکر شاهی دیده می شود و آن چنین است که شاه و پسرش از اطاعت و طرفداری حکمران قندهار به یار کرائی ها اطلاع یافتند و علاوه اینکه برادران کرشکی از دیوارهای قندهار رفته اند و ترسیدند که مبادا هرات مورد تهدید آنها قرار بگیرد ازین سبب برای آنکه عساکر شاهی بهرات بروند که در ذیل آن قشون کشی بقندهار خیلی لازمی و ضروری شمرده می شد و در اثر آن البته باغیان کرشک واقدامات گل محمدخان بی ثمر میگردید. ( جورنیزلز بلوچستان افغانستان اینددی پنجاب جلد سوم صفحهٔ ۴۹ ) بهر کیف از اظهارات شیرازی به هیچ نوع معلوم نمیگردد که شاه و پسرش این چنین و به این صورت بهرات متوجه شده و رفته باشند بلکه با لعکس میگوید که کامران و محمود اطلاع یافتند که حکمران قندهار وعدهٔ تسلیم نمودن شهر قندهار را به پردل خان و برادراش داده است ازینرو مضطرب گردیده وده روات رفتند که برای چندی برای آنکه گزارشات را ببینند که چطور می شود باقی ماندند آنکه از تسخیر و از دست رفتن شهر قندهار مطلع گردیدند بطرف هرات روانه شدند ( تاریخ احمد شاه درانی صفحات ۴۷ - ۸۰ . )