Page 99

(۷۸) يك حصهٔ زياد وقديم سرودها كه بيشترش در شمال هند وكش سروده شده بود بكلی از بين رفته وامروز جزء مجهولات است. به اين ترتيب علت اين امر واضح ميشود كه چرا نام بلخ وباختر درسرودهای ريگ ويد كه از حيث زمان به عصر مهاجرت و از حيث مكان به جنوب هندوكش وپنجاب نسبت ميشود تذكار نيافته چنانچه همين جهات را مدققين غربی وهندی مد نظر گرفته « هلبراات » «برون هوفر» و «شاندرا داس» میگويند كه مبدأ اولی « ودا » مخصوصاً هند وپنجاب نيست بلكه افق جغرافيائی آن اراضی كابل زمين را در بر میگيرد وتا اراكوزی وبكتريان هم انبساط داشته (١) فراموش نبايد كرد كه اگر «ريگ ويد» از بلخ وباختر اسم نبرده اترويد (Atharva veda) كه كتاب ديگری ازجملهٔ چهار كتاب سرود ويدی است اينجا را بنام «بلهيكا Balhika » ذكر كرده واين نام در«مها باراته » وادبيات سانسکريت كلاسيك ذكر شده و قبايل متعدد ومعروف آريائی كه از باختر به ماورای «سندهو» وپنجاب مهاجرت كرده اند بنام « بلهيكه Bahlika » شهرت زياد داشتند چنانچه جزئيات به تفصيل در مبحث قبايل ذكر شده است. اصل ريشهٔ اين كلمه «بهلی» يا «باهلی Bahli» است كه اگر (ح) آن به (خ) و(ل) آن به (د) تبديل شود ازان «بخدی» يا « باخدی» ساخته ميشود و اين نامی است كه اوستا به شهر كهن وزيبای بلخ داده است. به اين ترتيب می بينيم كه «اترويد» و «مها باراته» وسائر مأخذ سانسكريت مهد قديم و خانهٔ باستانی واصلی كتلهٔ آريا را فراموش نكرده و ريشی ها اگر در اثر مهاجرت از مركز آريائی خود دور هم شده اند باز هم از ماورای جبال ورودخانه های خروشان هميشه به آن نقطهٔ اساسی ومهدتربيه وثقافت ونظام (١) صفحهٔ ۸۷ كتاب هند تا ۳۰۰ سال ق م تأليف «واله دوپوسن» صفحهٔ ١٨٤ ريگ ويد يك كلچر تأليف «شاندرا داس» نظريهٔ ما مبنی بر اينكه سرودهای گمشده ومجهول در بخدی سروده شده اند در صفحات گذشته شرح يافته.